کاشت سبزه نوروزي توسط زنان آذربايجاني (فرهاد زعفری هشجین)
سه شنبه، 25 اسفندماه 1388
کاشت سبزه نوروزي توسط زنان آذربايجاني در آستانه فرا رسيدن تحويل سال نو و عيد نوروز شور و شوق خاصي به کودکان و منازل مردم آذربايجان بخشيده است. سنت ديرينه کاشت سبزه نوروزي در خانه ها عليرغم اينکه در بسياري از شهرهاي کشور کم رونق شده اما در شهرستانهاي جنوبي استان به ويژه در روستاها همچنان به صورت سنتي در حال نجام است. کاشت سبزه نوروزي درمناطق آذربايجان قدمت ديرينه اي دارد و بسياري از روستاهاي اين شهرستان نيز در حال حاضر اين آيين کهن را با شور، اشتياق و باورهاي سنتي خود انجام مي شود
با توجه به زمان باقي مانده به زمان سال تحويل و عيد باستاني نوروز ايران زمين در يکي از روزهاي چهارشنبه مردم تکاب طبق سنت گذشتگان اقدام به کاشت سبزه نوروزي مي کنند، که اين روز چهارشنبه در اصطلاح محلي به "خبر چي چهارشنبه" يعني چهارشنبه خبرچي يا همان پيام آور آغاز سال جديد معروف است. آذربايجانيان خوش ذوق در روز چهار شنبه خبرچي که دو هفته مانده به آغاز سال نو است، با کاشت سبزه نوروزي به استقبال بهار مي روند و با اين عمل خويش شوق تازگي و طراوت را در شهر و يا روستاي خود دو چندان مي کنند.
زمان آغاز کاشت خانگي سبزه نوروزي در باور و اعتقاد اين خطه از کشور به عنوان "طليعه نوروز" مطرح است که همواره نويد بخش بهاري پر باران و سالي پر محصول نيز محسوب مي شود.
پيرزن 68 ساله روستايي در تکاب در اين خصوص مي گويد: ما هر ساله به خاطر حفظ سنت قديمي و آداب محلي نوروز در روز چهارشنبه خبر چي با شوق و اشتياق فراوان با دانه هاي گندم، نخود، عدس و کنجد سبزه نوروزي مي کاريم و تا پايان تعطيلات نوروزي يعني روز سيزده بدر از آن مراقبت مي کنيم.
وي مي افزايد: دانه هاي گندم و ساير دانه ها را در بشقاب ها و با ظروف مختلف مي کاريم و بر روي آنها پارچه اي نمناک قرار مي دهيم و تا زمانيکه دانه ها جوانه بزنند آنوقت پارچه ها را بر داشته و سبزه را در مقابل نور مناسب قرار داده و يک روز در ميان به آن آب مي دهيم و اين عمل تا عيد نوروز ادامه دارد.
وي که شيوه تهيه سبزه نوروزي را با اشتياق فراوان توضيح مي دهد معتقد است کاشت سبزه نوروزي در خانه توسط بزرگ ترها، اميد را در خانواده زنده کرده و نويد بخش روزهاي خوش است.
در ميان کاشت دانه ها براي تهيه سبزه نوروزي کاشت دانه کنجد قدري متفاوت است.
براي کاشت سبزه نوروزي از دانه>هاي کنجد ابتدا يک قطعه پارچه را روي بطري خالي و يا ظروف کوچک پيچانده وسپس مقداري از دانه هاي کنجد را در آب خيس مي کنند و بر روي پارچه قرار مي دهند، بعد از چند روز دانه هاي کنجد بر روي پارچه دور بطري جوانه مي زند و به صورت ستون کوچکي از سبزه به شکلي زيبا و تماشايي چشمان هر بينده اي را به خود خيره مي کند.
البته تهيه سبزه نوروزي از دانه هاي گندم آسانتر، متداول تر و مرسوم است و همين سادگي موجب شده تا کاشت سبزه نوروزي در منازل مردم به خصوص در نزد کودکان نيز به يک تفريح و تجربه اي لذت بخش تبديل شود.
يک دانش آموز سال سوم دبيرستان در اين باره گفت: کاشت سبزه نوروزي پيش از آغاز سال نو علاوه بر عمل به يک سنت ديرينه محلي، يک سرگرمي مفرح براي جوانان و نوجوانان محسوب مي شود.
وي افزود: پدر بزرگ ها و مادر بزرگ ها با علاقه خاصي شيوه تهيه سبزه نوروزي را به اعضاي خانواده، کودکان، خردسالان و نوه هاي خود آموزش مي دهند.
وي يادآور شد: ما چندين سال متمادي در طليعه نوروز در کنار پدر بزرگ ها و مادر بزرگ ها سبزه نوروزي را در خانه هاي خود مي کاريم و آب دادن و مراقبت از سبزه ها هر روز برايمان تازه تر شده و شوق ديدار بهار را مضاعف مي کند.
وي کاشت سبزه را نماد حفظ و حراست از منابع طبيعي و درختان اعلام کرد و گفت: با کاشت سبزه به نوعي بزرگان کاشت درخت و عمل نمودن به يکي از سفارشات اهل بيت(ع) است.
برخي از خانواده ها آذربايجاني هنگام کاشت سبزه نوروزي، آن را در چند ظرف تهيه کرده و هنگام دادن عيدي پيش از نوروز به اقوام و خويشاوندان يک ظرف سبزه نوروزي را که يک نوار قرمز به دور آن پيچيده است به عنوان نماد برکت هديه مي دهند و سبزه نوروزي يکي از اجزاي هداياي نوروزي در شهر هاي جنوبي استان آذربايجانغربي به ويژه تکاب است.
تعدادي از خانواده ها هم که نمي توانند به خوبي " قديمي ها " سبزه نوروزي را در خانه خود در ظروف کوچک بکارند از همسايه ها و يا اقوام خود مي خواهند براي آنها نيز يک ظرف سبزه تهيه کند.
سبزه نوروزي در زبان محلي برخي از شهرهاي جنوبي اين استان به نام "گوي" که همان سبزه معني مي دهد تلفظ و ناميده مي شود و براساس آيين هاي کهن سبزه نوروزي در روز سيزده بدر به عنوان دور نمودن نحسي و نامبارکي از خانواده ها به داخل آب رود خانه ها و جوي هاي آب با شيوه خاصي پرتاب شده و تکه سنگي براي رفع نحسي و به اصطلاح عدم بازگشت روزهاي پر غصه و ناميمون همراه با دور انداختن سبزه بدرقه آن مي شود.
عده اي از مردم بر اين باورند که نحوه روييدن سبزه نوروزي و پر پشت بودن آن در داخل ظرف را خبر از اوضاع مناسب و نامناسب کشاورزي در سال جديد مي دانند.
يک کشاورز روستايي معتقد است، اگر سبزه نوروزي پس از کاشت در خانه به خوبي رشد نموده و قد بکشد سال جديد براي اعضاي آن خانه سالي پر خير و برکت بوده و محصول کشاورزي آن خانواده تا حد مطلوب افزايش خواهد يافت.
محمد جي واد مي گويد: اگر سبزه نوروزي تا سيزده بدر سالم بماند و يا دچار زردي و پژمردگي نشود محصول کشاورزي صاحب آن خانه بدون آسيب و آفت هاي کشاورزي تا زمان برداشت سالم و بدون نقص خواهند ماند.
اين کشاورز اظهار کرد: با توجه به اين که عمده محصول کشاورزي مردم آذربايجان را گندم و جو است و بيش از نود درصد اراضي کشاورزي زير کشت گندم مي رود کاشت سبزه نوروزي از دانه هاي گندم و شيوه تهيه و رشد و روياندن آن براي خانواده هاي روستايي از اهميت خاصي برخوردار بوده و آنان به نوعي آينده محصول خود در سال جديد را در اين سبزه نظاره مي کنند.
وي گفت: روستاييان بر اين باورند که اگر سبزه نوروزي با نيت سالي موفقيت آميز و توام با توفيق و خوشحالي براي همه و با شکر گزاري نعمات خداوند کاشته شود، دستي که سبزه را مي کارد محصولي پر بار در سال آينده برداشت خواهد کرد.
مردم آذربايجانغربي نيز نگهداري سبزه نوروزي از بعدازظهر سيزده بدر در خانه ها را خوش يمن ندانسته و بر اين باورند که بايد حتما سبزه نوروزي را داخل آب رود خانه ها به دامان طبيعت بسپارند.
نظرات (0)
