مترجم سایت

ژئوتوريسم يکي از زيرمجموعه هاي اکوتوريسم محسوب مي شود که دربرگيرنده سفر گردشگران براي بازديد از جاذبه هاي گردشگري مرتبط با ژئومورفولوژي و زمين شناسي در يک مکان که هويت فضايي ـ مکاني آن حفظ شده است. به عبارت ديگر پديده هاي خاص ژئومورفولوژيکي که داراي جذابيت گردشگري بوده به عنوان يک جاذبه گردشگري به بازار گردشگري (تقاضاي گردشگري) عرضه مي شود و گردشگران علاقه مند براي بازديد از آن پديده ها به مکان مربوطه سفر مي کنند. آن مکان به عنوان يک محيط طبيعي داراي هويت فضايي ـ مکاني بوده و تبلوري از گردشگر (انسان) و محيط طبيعي(مکان گردشگري) محسوب مي شود، به همين دليل است که در برخي متون از ژئوتوريسم به عنوان "گردشگري جغرافيايي" نيز ياد مي کنند

از ويژگي هاي بارز ژئوتوريسم ، گرايش عمده اي است که به التذاذ گردشگران از پديده هاي خاص طبيعي داشتهو علاوه برآن برحفاظت از محيط طبيعي تاکيد دارد. در واقع حفاظت از محيط طبيعي و چشم اندازهاي آن در رابطه با عدم تغيير و خودداري از دخالت انسان در بر هم زدن چهره زمين از اهداف اصلي ژئوتوريسم است. در ژئوتوريسم تلاش بر اين است كه دخالت و تصرفي توسط انسان در محيط صورت نگيرد اما به ناچار اگر اقدامي صورت گرفت اين اقدام بايستي منجر به كمال در طبيعت شود. ايجاد تغيير نبايستي ناسازگاري با محيط داشته باشد و چهره منطقه را دگرگون و ناهمگون كند. در ژئوتوريسم طبيعت دائم توسط فرسايش آبي و بادي در حال تنوع و دگرگوني است. اين دگرگوني توسط خود عوامل فرسايش طبيعي شكل مي‌گيرد نه انسان. از اين رو ژئوتوريسم اين امكان را براي محققان و بهره‌برداران به وجود آورده است كه بتوانند محيط را بهتر و كيفيت بازديد را ارتقاء دهند به طوري كه دخالت انسان در زمين منجر به نشان دادن برجستگي ويژه و تازه‌اي از طبيعت گردد.

برخي کارشناسان، ژئوتوريسم را در حفظ هويت جغرافيايي يک مکان حائز اهميت دانسته و معتقد هستند که درآمد حاصل از ژئوتوريسم به حفط محيط هاي طبيعي کمک فراواني مي کند. اين خود نشان از سويه نگرشي متفاوت به ژئوتوريسم دارد و در پي گسترش دايره معنايي ژئوتوريسم است. اين بدان معنا است که برخي کارشناسان ، ژئوتوريسم را معادل " گردشگري پايدار موفق" معادل سازي نموده و در مقابل گونه هاي ديگر گردشگري قرار مي دهند. چرا که متعقدند اين گونه از گردشگري با حفظ منابع گردشگري، درآمد براي جامعه ميزبان و بهره معنوي براي گردشگران را به همراه خواهد داشت. با اين وجود اين کارشناسان با افزايش گستره معنايي ژئوتوريسم و فراکاست گرايي آن، شمول گونه شناسي گردشگري را ناديده گرفته و برداشتي يک بعدي را از گردشگري و گونه شناسي آن ارائه مي دهند. ناديده گرفتن گونه هاي ديگر گردشگري که در رابطه با محيط طبيعي وجود داشته و تحت الگويي فضايي " گردشگري مبتني بر طبيعت" قابل بررسي مي باشند در واقع ناديده گرفتن بازار تقاضاي گردشگري است.

اين واقعيت که جرياني از گردشگري تحت عنوان ژئوتوريسم وجود داشته که در آن بازديد ازپديده هاي محيط طبيعي انگيزه سفر محسوب مي شود ولي اين گونه از گردشگري در وهله اول محدود به پديده هاي طبيعي خاص بوده که داراي جذابيت گردشگري هستند و در وهله دوم ، گروه هاي هدف در اين گونه از گردشگري بيشتر متخصصان و علاقه مندان به محيط طبيعي بوده که حداقلي از دانش در رابطه با محيط زيست را دارا مي باشند. در حالي که گسترده ترين گونه گردشگري در رابطه بامحيط طبيعي و در الگويي فضايي " گردشگري مبتني بر طبيعت" را مي توان در " گردشگري تفريحي " بازجست. گردشگري تفريحي يکي از پرتقاضاترين بازارهاي گردشگري در رابطه با محيط طبيعي مي باشد که در آن انگيزه سفر بر بنيان تفريح در قالب گذران اوقات فراغت در محيط طبيعي قرار دارد و دغدغه حفظ محيط زيست ارجحيت چنداني ندارد. به عنوان مثال سفرهاي آخر هفته به محيط هاي طبيعي پيرامون شهرها که در بيشتر نقاط شهري کشور و بخصوص کلانشهرها رايج است گونه است " گردشگري تفريحي" محسوب مي شود و نمي توان آن را تحت نام " اکوتوريسم" يا " ژئوتوريسم" دسته بندي نمود کاري که متاسفانه در کشور و مابين متخصصان رايج گرديده و به يک اشتباه و عدم دانش و شناخت ، وجه علمي داده است. فصاحت بار تر آنکه هر گونه تذکر اين امر ، برخورد شديدي را در بر دارد. گويي عادت کرده ايم به دلبخواه جلوه دادن هر آنچه که بخواهيم و در اين بين پارامترهاي شناخت علمي را به پشيزي نمي گيريم.

با اين وجود، ژئوتوريسم يکي از گونه هاي گردشگري در الگويي فضايي " گردشگري مبتني بر طبيعت" محسوب شده که داراي عرضه محصول و بازار تقاضاي منحصر به خود مي باشد و در برگيرنده بازار هدف خاصي است که در آن گردشگران از حداقل هايي شناخت محيط طبيعي برخودار مي باشند. اميد است همانند اکوتوريسم ، تحت به اصطلاح توصيح دادن در رابطه با اين گونه از گردشگري کارشناسان نورسته شقايق را به گودرز مرتبط نسازند.

روستاهای هدف گردشگری ایران

آن دسته از روستاهای گردشگری ایران که دارای جاذبه های طبیعی و تاریخی و مراکز اقامتی، پذیرایی و تفریحی هستند:

1) استان کردستان: روستاهای صلوات آباد، اورامان تخت، پالنگان، خسرو آباد، گروس، نگل، اوینگ، نوره

2) استان قم: روستاهای گیو، دره قاهان، وشنوه

3) استان کرمانشاه: روستاهای شالان، خانقاه، شمشیر، پیران، چرمله علیا، سمنگان علیا، کلانتر

4) استان قزوین: روستاهای جرندق، فارسجین، حصار، محمدآباد، هجیب، رودک، شکرناب، زرجه بستان، زرشک، موشقین

5) استان فارس: روستاهای قلات، مارگون، دشتک، جیزرزار، پاقلعه، تنگ براق، بندامیر، سر مشهد

6) استان سیستان و بلوچستان: روستاهای سه کوهه، لادیز، تمین، آبادان، ناهوک، کجور، بریس

7) استان آذربایجان غربی: روستاهای سوله دو کل، سهولان، احمدآباد تکاب، شلماش، حسنلو

8) استان کهکیلویه و بویر احمد: روستاهای مختار، دلی بهرام بیگی، کریک، چشمه بلقیس چرام، دیشموک، مارین

9) استان لرستان: روستاهای بیشه، ونایی، درب گنبد، ولی عصر، کمندان، حشمت آباد، دره تنگ علیا، شول آباد، دیماندول، میربک شمالی

10) استان بوشهر: روستاهای طاهری(سیراف)، نایبند، رود فاریاب

11) استان سمنان: روستاهای شهر مجن، قلعه نو خرقان، فرو مد، دیباج، رامه و قالیباف، ملاده، ده صوفیان

12) استان همدان: روستاهای سیمین ابرو، ورکانه، خاکو، حبشی، علیصدر

13) استان اردبیل: روستاهای ماجولان، کزج، برندق، انار، برزند

14) استان خراسان شمالی: روستاهای رویین، اسفیدان، درکش

15) استان خراسان جنوبی: روستاهای مافونیک، چنش

16) استان خراسان رضوی: روستاهای عمرانی(عزیز آباد)، اخلمد، ابرده سفلی، مزینان، باغستان، بار، دیزبادعلیا، بزد

17) استان زنجان: روستاهای خوین، روستای قروه، شاه‌نشین (ده بهار)، منطقه حفاظت شده انگوران و کلیسای تک‌آغاج، گلابر (قلابر)

18) استان گیلان: روستاهای سراوان، چاف، امیر کلایه، بالارود، قلعه رودخان، آق اولر و مریان، امامزاده ابراهیم و امامزاده اسحاق، امامزاده هاشم، سفیدآب

19) استان مرکزی: روستاهای انجدان، هزاوه، وفس، جاسب، کاروانسرا

20) استان مازندران: روستاهای جواهر ده، جنب رودبار، دو هزار برسه، سه هزار درجان، کلاردشت، کردیچال، کلمه، کجور، میخساز، لاویج رییس کلا، کرچی، جوربند

21) استان یزد: روستاهای باجگان، قطروم، شادکام، ده بالا، طرزجان، اسلامیه، توران پشت، سانیچ، کرخنگان، سر یزد، منشاد

22) استان کرمان: روستاهای سیرچ، کوهپایه، بیدخوان، دلفارد، خبر، طرز، هنزا، لاله زار

23) استان تهران: روستاهای جلیزجند، شهرستانک، گچسر، دیزین، دریاچه تار، کرکبود، گیلیرد، هیو، قلعه عظیم آباد، حاجی آباد عربها، رودافشان، ازبکی

24) استان چهار محال و بختیاری: روستاهای چشمه، یاسه چا، هوره، امام قیس، شیخ علیخان

سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در این گزارش به معرفی مشروح روستاهای استانهای کشور به شرح ذیل پرداخته است:

الف) روستاهای هدف گردشگری در استان کرمان و جاذبه های آنان عبارت است از:

1- روستای سیرچ، شهرستان کرمان، بخش شهداد، دارای طبیعت زیبای کوهستانی و آب و هوای مناسب

2- روستای کوهپایه، شهرستان کرمان، بخش مرکزی، دارای طبیعت زیبای کوهستانی و آب و هوای مناسب

3- روستای بید خوان، شهرستان بردسیر، بخش مرکزی، منطقه خوش آب و هوای کوهستانی با درختان کهنسال

4- روستای دلفارد، شهرستان جیرفت، بخش مرکزی، دارای دره خوش آب و هوا

5- روستای خبر، شهرستان بافت، بخش مرکزی، دارای طبیعت زیبای کوهستانی و منطقه حفاظت شده حیات وحش و زیارتگاه شاه ولایت

6- روستای طرز، شهرستان راور، بخش مرکزی، دارای آب و هوای مناسب در حاشیه کویر و سروهای بسیار قدیمی

7- روستای هنزا، شهرستان بافت، بخش رابر، دارای دره کوهستانی و درختان کهنسال گردو

8- روستای لاله زار، شهرستان بردسیر، بخش مرکزی، دارای منطقه گردشگری خوش آب و هوا

ب) روستاهای هدف گردشگری در استان فارس و جاذبه های آنان عبارت است از:

1- روستای قلات، شهرستان شیراز بخش مرکزی، دارای جاذبه های طبیعی – تاریخی

2- روستای مارگون، شهرستان سپیدان، بخش مرکزی، دارای جاذبه های طبیعی

3- روستای دشتک، شهرستان مرودشت بخش درودزن، دارای جاذبه های طبیعی، بافت با ارزش

4- روستای جیزرزار، شهرستان مرودشت، بخش کامفیروز، دارای جاذبه های طبیعی، بافت با ارزش

5- روستای پا قلعه، شهرستان ممسنی، بخش دشمن زیاری، دارای جاذبه های طبیعی - تاریخی

6- روستای تنگ براق، شهرستان اقلید، بخش سده، دارای جاذبه های طبیعی و تاریخی

7- روستای بندر امیر، شهرستان مرودشت، بخش مرکزی، دارای جاذبه های طبیعی – تاریخی بندر امیر

8- روستای سرمشهد، شهرستان کازرون، بخش بالاده، دارای جاذبه های تاریخی

پ) روستاهای هدف گردشگری در استان لرستان و جاذبه های آنان عبارت است از:

1- روستای بیشه، شهرستان خرم آباد، بخش سپید دشت، دارای آبشار بیشه، رودخانه سزار، بازارچه محلی، کمپ چادری، جنگل

2- روستای ونایی، شهرستان بروجرد، بخش اشترنیان، دارای رودخانه، باغات میوه، سرچشمه، جنگل، کوهستان و غار

3- روستای درب گنبد، شهرستان کوهدشت، دارای مقبرة امامزاده شاه محمد (ع)، بازارچه محلی، رودخانه

3- روستای ولی عصر، شهرستان پلدختر، بخش مرکزی، دارای تالاب های سه گانه، پارک مصنوعی

4- روستای کمندان، شهرستان ازنا، بخش مرکزی، دارای رودخانه، باغات میوه، زندگی عشایری

5- روستای حشمت آباد، شهرستان دورود، بخش مرکزی، همجوار رودخانه، چشمه، جنگل

6- روستای دره تنگ علیا، شهرستان الشتر، بخش مرکزی، همجوار رودخانه، جنگل، درختان گردو، بیشه

8- روستای شول آباد، شهرستان الیگودرز، دارای آبشار آب سفید، رودخانه، ایستگاههای پیک نیکی

ت) روستاهای هدف گردشگری در استان قزوین و جاذبه های آنان عبارت است از:

1- روستای زرآباد، بخش رودبار الموت، دارای بافت سنتی، همجواری با درخت خونبار زرآباد، امامزاده علی اصغر و نزدیکی به دریاچه اوان

2- روستای آتان، بخش رودبار الموت، دارای معماری خاص روستایی

2- روستای گازرخان، بخش رودبار الموت، همجوار قلعه الموت و طبیعت زیبا

3- روستای اندج، بخش رودبار الموت، همجوار با صخره های عظیم و دره اندج رود و طبیعت زیبا

4- روستای گرمارود، بخش رودبار الموت، همجوار با قلعه نویزرشاه، دارای بافت سنتی و آبشار گرمارود

5- روستای شمس کلایه، بخش رودبار الموت، همجوار با قلعه میمون دژ، دارای بافت سنتی و چنار کهنسال 12 تن

6- روستای تلاتر، بخش رودبار شهرستان، دارای بافت سنتی، باغهای فندق و امامزاده افضل

7- روستای سوگا، بخش رودبار شهرستان، دارای طبیعت زیبا

8- روستای هیر، بخش رودبار شهرستان، دارای طبیعت زیبا

9- روستای سیردان، بخش طارم سفلی، همجوار مجموعه تاریخی شمیران و درخت چنار هزار ساله

10- روستال کلج، بخش طارم سفلی، دارای باغهای درهم تنیده زیتون

11- روستای زیتک، بخش طارم سفلی، همجوار آبگرم معدنی یله گنبد و غار انگول

12- روستای جرندق، بخش مرکزی تاکستان، همجوار قزقلعه

13- روستای فارسجین، بخش ضیاء آباد، همجوار امامزاده عبدالله

14- روستای حصار، بخش آوج، همجوار برجهای تاریخی خرقان

15- روستای محمد آباد، بویین زهرا، همجوار کاروانسرای شاه عباسی

16- روستای هجیب، بویین زهرا، همجوار کاروانسرای شاه عباسی

17- روستای رودک، بویین زهرا، دارای بافت سنتی و همجوار دریاچه حاجی عرب

18- روستای شکرناب، بخش بشارات، همجوار امامزاده علی و دارای طبیعت زیبا

19- روستای زرجه بستان، بخش بشارات، دارای چشم انداز طبیعی

20- روستای زرشک، بخش مرکزی قزوین، دارای بافت سنتی و چشم انداز طبیعی

21- روستای موشقین، بخش رودبار شهرستان، دارای بافت سنتی و چشم انداز طبیعی

ث) روستاهای هدف گردشگری در استان سیستان و بلوچستان و جاذبه های آنان عبارت است از:

1- روستای سه کوهه، بخش شیب آب، همجوار آثار تاریخی سیستان

2- روستای لادیز، بخش میرجاوه، دارای غار آبی لادیز، همجوار کوه تفتان

3- روستای تمین، بخش میرجاوه، دارای دریاچه سردریا، همجوار کوه تفتان

4- روستای آبادان، بخش مرکزی ایرانشهر، همجوار محوطه های باستانی، دارای باغهای میوه گرمسیری

5- روستای ناهوک، بخش جالق سرادان، همجوار محوطه های باستانی جالق و مجموعه سنگ نگاره های نگاران و دارای باغهای میوه سردسیری

6- روستای کجور، بخش مرکزی سرباز، دارای کوهستان زیبا و تمساح پوزه کوتاه و باغهای میوه گرمسیری

7- روستای بریس، بخش دشتیاری چابهار، همجوار ساحل و مرکز تفریحی ماهیگیری

د) روستاهای هدف گردشگری در استان گیلان و جاذبه های آنان عبارت است از:

1- روستای سراوان، شهرستان رشت، بخش سنگر، دارای پارک جنگلی سراوان، کاروانسرای لات

2- روستای چاف(پایین) شهرستان لنگرود، بخش مرکزی، دارای مجتمع اقامتی تفریحی چاف، تالاب امیر کلایه

3- روستای امیر کلایه، شهرستان لاهیجان، بخش رودبنه، وجود تالاب امیر کلایه با جاذبه های بسیار، نزدیکی به ساحل دریا

4- روستای بالارود، شهرستان سیاهکل، بخش مرکزی، دارای کاروانسرای تی تی، طبیعت جذاب و بکر (جنگل و رودخانه)

5- روستای قلعه رودخان، شهرستان فومن، بخش مرکزی، وجود قلعه 6/2 هکتاری قلعه رودخان، پارک جنگلی

6- روستای آق اولو و مریان، شهرستان تالش، دهستان کیش بی بی، دارای طبیعت جذاب، حمام تاریخی، محوطه های تاریخی

7- روستای داماش، شهرستان رودبار، بخش خورگام، دارای طبیعت بکر و ییلاقی، وجود گونه گیاهی نادر سوسن چراغ و محوطه های تاریخی

8- روستای امامزاده ابراهیم و امامزاده اسحق، شهرستان شفت، بخش احمد سرگوراب، وجود زیارتگاه امامزاده ابراهیم، طبیعت ییلاقی، با اقامتگاهها

9- روستای امامزاده هاشم، شهرستان رشت، بخش سنگر، وجود زیارتگاه از نوادگان حضرت علی(ع)، طبیعت زیبا، رودخانه سفیدرود با مجتمع اقامتی متعلق به اوقاف

10- روستای سفید آب، شهرستان رودسر، بخش رحیم آباد، دارای جاذبه های طبیعی ، مجتمع اقامتی و تفریحی

ذ) روستاهای هدف گردشگری در استان نهران و جاذبه های آنان عبارت است از:

1- روستای جلیزجند، شهرستان فیروزکوه، دارای جاذبه های تاریخی و طبیعی

2- روستای شهرستانک، شهرستان کرج، دارای آثار تاریخی کاخ – تپه باستانی، قلعه دزدبند، حاشیه دره رودخانه کرج

3- روستای گچسر، شهرستان کرج، وجود هتل گچسر و قدمگاه آقا سید علاء الدین در نزدیک روستا

4- روستای دیزین، دارای منطقه کوهستانی، همجوار حاشیه رودخانه، وجود پیست اسکی

5- روستای دریاچه تار، شهرستان دماوند، دارای جاذبه های طبیعی

6- روستای کر کبود، شهرستان طالقان، همجوار با امامزاده زید و ابراهیم و دارای حمام تاریخی، آبشار کر، مقبره ملانعیما 7رکبودی

7- روستای گیلیرد، شهرستان طالقان، همجوار خانه آیت الله طالقانی، دارای حمام عمومی و همجوارحاشیه رودخانه

8- روستای هیو، شهرستان ساوجبلاغ، دارای آسیاب آبی حضرت عباس و آسیاب آبی حاج رحیم، وجود تپه باستانی گردان و تپه های طبیعی دو برادر، تپه باستانی حاج بیان، غارهای هیو

9- روستای قلعه عظیم آباد، شهرستان ری، وجود قلعه

10- روستای حاجی آباد عربها، شهرستان ورامین دارای بافت صفویه به بعد، همجوار قلعه حاجی آباد

11- روستای رودافشان، شهرستان کرج، وجود غار رودافشان

12- روستای ازبکی، شهرستان ساوجبلاغ، همجوار یان تپه، جیران تپه، مارال تپه، گرموش تپه و تپه ازبکی

ج) روستاهای هدف گردشگری در استان آذربایجان غربی و جاذبه های آنان عبارت است از:

1- روستای سوله دوکل، بخش سیلوانا، دارای آبشار و طبیعت بکر

2- روستای سهولان، بخش مرکزی مهاباد، دارای غار آبی تاریخی

3- روستای احمد آباد تکاب، بخش تخت سلیمان، همجوار کوه زندان، آب گرم احمد آباد و محوطه تخت سلیمان(چهارمین اثر ثبت شده جهانی)

4- روستای شلماش، بخش مرکزی سردشت، دارای آبشار شلماش و چشم اندازهای زیبا

5- روستای حسنلو، بخش محمدیار نقده، همجوار تپه باستانی و سد مخزنی حسنلو

ح) روستاهای هدف گردشگری در استان کرمانشاه و جاذبه های آنان عبارت است از:

1- روستای شالان، بخش کرند، دارای جاذبه های طبیعی

2- روستای خانقاه، بخش مرکزی پاوه، دارای جاذبه های طبیعی و فرهنگی

3- روستای شمشیر، بخش مرکزی پاوه، دارای جاذبه های معماری و بافت تاریخی

4- روستای پیران، بخش مرکزی سرپل ذهاب، دارای جاذبه های طبیعی

5- روستای چرمله علیا، بخش مرکزی سنقر، همجوار منطقه زیست محیطی بدر و پریشان

6- روستای سمنگان علیا، بخش مرکزی صحنه، دارای طبیعت زیبا

7- روستای کلانتر، بخش مرکزی قصر شیرین، دارای جاذبه های گردشگری و طبیعی.