لینک دوستان :

- barista cafe باریستا
- www.facebook.com/public/Chef-Farhood-Zafari
- COFFEE RECIPES BY CAFE SADAF
- تبلیغات آگهی بین المللی
- اولین مرکز تخصصی راه اندزی هتل.رستوران.کافی شاپ
- Restaurant Le Palais (Le Hoggar رستوران قصر الشرق سوییس استاد ارجمند جناب آقای شهریار غریبی هشجین
- جديد ترين غذاهاي جهان با ايران شف فقط كليك كن
- ALWAYS HUNGRY
- غذاهای بین المللی
- international food blog
- 5star international food academy
- international food-coffee =recipes bay iranchef
- farhahad zafari .ifood.tv

جستجو در وبلاگ:

 

آشنایی با استانداردهای ایزو ISO
دوشنبه، 18 بهمنماه 1389

375 استاندارد ایزو در ایران شف

International Organization for Standardization -ISO

ایزو (ISO) مخفف عبارت International Organization for Standardization به مفهوم سازمان بین‌المللی برای استانداردسازی است.
در حال حاضر، این سازمان بین‌الملی متشکل از یک شبکه از مؤسسات استاندارد ملی در ۱۵۷کشور دنیا است، که بر پایه یک مرکز در هر کشور و یک مرکز اصلی در شهر ژنو - سوئیس- فعالیت می‌کند که وظیفه هماهنگی مراکز مختلف را برعهده دارد.
امروزه رعایت استانداردهای ایزو در تولید و عرضه محصولات و خدمات از چنان اهمیتی برخوردار است که در عرصه تجارت جهانی، استاندارد‌های ایزو شرط اولیه در داد و ستدهای بین‌المللی قرار گرفته است

۱) استاندار ISO ۹۰۰۰
در سال ۱۹۸۷ کمیته‌ فنی ۱۷۶ سازمان بین المللی استاندارد (ISO/TC۱۷۶) سری استانداردهای ایزو ۹۰۰۰ را به جهانیان ارائه نمود. هدف از تدوین این سری استاندارد به وجود آوردن الگوئی بین‌المللی برای پیاده‌سازی و استقرار سیستم‌های مدیریت و تضمین کیفیت بوده که مورد استقبال فراوان در سطح دنیا قرار گرفت

سری استانداردهای ایزو ۹۰۰۰ در سال ۱۹۹۴ و ۲۰۰۰ با نگرش فرآیندگرا و نهادینه نمودن بهبود مستمر در سیستم مدیریت کیفیت سازمان از طریق اصلاح فرآیندها، مورد ویرایش قرارگرفت.
در واقع استاندارد ایزو ۹۰۰۰ به یک محصول خاص داده نمی‌شود، بلکه فرآیند تولید کالا یا خدمات را در یک واحد تجاری مورد ارزیابی قرار می‌دهد.
▪ مزایای بکارگیری استاندارد ایزو ۹۰۰۰
ـ بررسی مجدد فعالیت های سازمان بر اساس اهداف سازمان و رفع کاستی‌ها
ـ شفافیت فرآیندها و شاخص ها در سازمان
ـ جلوگیری از دوباره کاری ها به واسطه تعریف فعالیتهای برنامه ریزی شده و سیستماتیک
ـ کاهش هزینه ها
ـ ایجاد اطمینان و اعتماد در درون سازمان
ـ ایجاد اطمینان و اعتماد درون سازمان (مشتری)
ـ افزایش توان رقابت در عرصه بین الملل
ـ دامنه کاربرد: این استاندارد در کلیه سازمانهای تولیدی، خدماتی و پژوهشی و آموزشی و غیر کاربرد دارد.

۲) استاندار ISO ۱۴۰۰۰

استانداردهای خانواده ISO ۱۴۰۰۰ شامل استانداردهای بین الملی در رابطه با سیستم‌های زیست محیطی است. این استانداردها در سال ۱۹۹۶ میلادی توسط کمیته فنی ۲۰۷ سازمان ایزو بوجود آمدند.
یک سیستم مدیریت زیست محیطی می‌تواند به عنوان بخشی از سیستم‌های جامع مدیریت به حساب آید.
این سیستم شامل ساختار سازمانی، فعالیت‌های طرح‌ریزی، تعریف مسوولیت‌ها، تعیین روش‌ها و فرایند‌ها و همچنین در اختیارگیری منابع لازم برای تهیه، اجرا، بازنگری و حفظ خط مشی زیست‌محیطی سازمان است.
این استاندارد مساله اصلی فرآیند تولید و به عبارتی پشت پرده عرضه یک کالا است، نه خود کالا.
در واقع این گواهینامه به واحدی اعطا می‌شود که در درازمدت برنامه‌های عملی برای کمک به پاکیزه ماندن محیط‌زیست داشته باشد و آنها را به درستی اجرا کند.
▪ مزایای بکارگیری استاندارد ایزو ۱۴۰۰۰
ـ ایجاد سیستمهای مدیریت زیست محیطی که منجر به حفاظت بیشتر از محیط زیست می شود.
ـ به حداقل رسانیدن موانع غیر تعرفه ای تجاری و تسهیل تجارت بین الملل با توجه به بها دادن بیشتر به محیط زیست در سازمان‌ها
ـ جلب مشتریان بیشتر و افزایش سهم بازار در سطح بین المللی
ـ افزایش رعایت مقررات و قوانین مربوط به محیط زیست
ـ استفاده بهینه از منابع طبیعی
ـ تسهیل تجارت بین الملل
ـ ایجاد ارزش افزوده بیشتر برای سازمان
ـ دامنه کاربرد: این استاندارد برای کلیه صنایع و سازمان‌های مختلف تولیدی و خدماتی کاربرد دارد.

۳) استاندار OHSAS ۱۸۰۰۱

سری ارزیابی ایمنی بهداشت شغلی (Occupational Health & Safety Assessment Series) استانداردی قابل امتیازبندی و اخذ گواهینامه است.
در سال ۱۹۹۸ کمیته‌ای متشکل از موسسه استاندارد بریتانیا، شرکتهای اصلی گواهی دهنده انگلستان و سایر سازمانهای بین‌المللی استاندارد تشکیل شد که هدف آن تهیه و تدوین استانداردی واحد بود.
OHSAS ۱۸۰۰۱ در پاسخ به نیاز سازمانها به یک استاندارد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی، که بوسیله آن بتوانند سیستم مدیریت خود را در زمینه‌های بهداشتی و ایمنی ارزیابی کنند تدوین شده است.
ساختار استاندارد OHSAS ۱۸۰۰۱ سازگار با استانداردهای ایزو ۹۰۰۰ و ایزو ۱۴۰۰۰ است تا سازمان‌ها بتوانند به راحتی سیستم‌های مدیریت کیفیت، محیط زیست و بهداشت شغلی و ایمنی را با یکدیگر ادغام و سیستم مدیریتی یکپارچه‌ای را ایجاد نمایند.
یک سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی، سازمان را در شناسایی، حذف و یا به حداقل رساندن خطرات مرتبط با بهداشت و ایمنی کارکنان خویش و سایر طرف‌های ذینفع که در معرض آن قرار دارند، یاری می‌کند.
▪ مزایای بکار گیری استاندارد OHSAS ۱۸۰۰۱
ـ تفکری طرح ریزی شده و مستند در ارتباط با بهداشت و ایمنی شغلی
ـ ساختاری مناسب برای مدیریت بهداشت و ایمنی شغلی
ـ ایجاد محیط کاری ایمن‌تر و سالم‌تر
ـ افزایش آگاهی و دانش در خصوص مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی
ـ کاهش ریسک حوادث، رویدادها و ....
ـ دامنه کاربرد: این استاندارد در کلیه سازمان‌های تولیدی و خدماتی کاربرد دارد.

۴) استاندار ISO ۲۲۰۰۰

ایمنی غذا وابسته به بروز مخاطرات بیماری‌زایی غذایی در هنگام مصرف می‌باشد. کنترل کافی و مناسب در طول زنجیره غذایی امری ضروری بنظر می‌رسد چرا که در هرمرحله از زنجیره غذایی ممکن است مخاطرات ایمنی غذا رخ دهد. لذا رسیدن به ایمنی غذا بایستی با تلاش همه گیر طرفهای زنجیره غذا صورت پذیرد.
بکارگیری این استاندارد به سازمانهایی که در رده‌های مختلف زنجیره غذایی قرار دارند کمک می‌کند که بتوانند مخاطرات موجود در سیستم خود را شناسایی و کنترل نمایند.
این استاندارد مجموعه ترکیبی موثری را جهت حصول اطمینان از ایمنی غذا در طول زنجیره غذایی ایجاد می‌نماید که عناصر کلیدی آنها شامل ارتباط متقابل، سیستم مدیریت، برنامه‌های پیشنهادی و اصول HACCP می‌باشد.
ـ دامنه کاربرد: کلیه سازمانها در محدوده زنجیره غذایی شامل تولیدکنندگان مواد اولیه در کارخانه‌های تولید مواد غذایی و خوراک دام، عوامل درگیر با حمل و نقل و انبارش، فروشگاه‌های خرده فروشی و تامین کنندگان خدمات مرتبط با غذا نظیرخدمات بسته‌بندی و ... می‌توانند از این استاندارد بهره جویند.

۵) استاندار ISO /IEC ۱۷۰۲۰

یکی از استانداردهای تخصصی است که برای معیارهای عمومی برای فعالیت انواع مختلف سازمانهای بازرسی کننده می‌باشد. هدف از این استاندارد مشخص کردن معیارهای عمومی سازمان‌های بازرسی کننده بیطرف, قطع نظر از بخش مورد بازرسی, می‌باشد.
این استاندارد همچنین معیارهای استقلال را نیز مشخص می نماید. این استاندارد برای استفاده سازمانهای بازرسی کننده و مراجع تایید صلاحیت و نیز سایر سازمان‌های مرتبط با شناسایی صلاحیت سازمان های بازرسی کننده در نظر گرفته شده است.
ـ دامنه کاربرد: این استاندارد برای کلیه شرکت ها و موسسات بازرسی کاربرد دارد.

۶) استاندار ISO /IEC ۱۷۰۲۵

روند تخصصی شدن فعالیت‌های سازمان‌ها موسسات و سازمان‌های تدوین کننده استاندارد را بر آن می‌دارد تا نیازمندی‌های خاصی را جهت حصول اطمینان از کیفیت خدمات این نوع سازمان‌ها تدوین نمایند.
علاوه بر استاندارد ایزو ۹۰۰۰ که الزامات عمومی سیستم مدیریت کیفیت را برای کلیه سازمانها بیان می‌نماید در صنایع مختلف استانداردهایی منتشر می‌شود که الزامات خاصی را برای آن تعریف می‌نماید که این الزامات به صورت مکمل - جایگزین الزامات عمومی سیستم مدیریت کیفیت سازمان را شکل می‌دهد.
این استاندارد تخصصی برای تشریح سیستم مدیریت کیفیت آزمایشگاهها تدوین شده است.
به بیان دیگر این استاندارد برای کلیه آزمایشگاه‌های ارایه دهنده خدمات اندازه‌گیری، تست، آزمون و کالیبراسیون (آزمایشگاه‌های صنعتی) بدون توجه به تعداد پرسنل یا گستردگی محدوده فعالیتهای آن قابل کاربرد می‌باشد.

۷) استاندار ISO/TS ۱۶۹۴۹

با وجود آنکه استانداردهای سری ایزو ۹۰۰۰ به دلیل ماهیت مستقل خود، برای بسیاری از نهادها به عنوان پایه و اساس ساخت سیستم مدیریت کیفیت قرار گرفته، اما برخی از حوزه‌های اقتصادی به خصوص، مانند صنایع خودرو، که علاقه بیشتری به برآورده شدن خواسته‌های کیفی خود دارند اقدام به تدوین الزامات ویژه خود نموده‌اند و اجرای این خواسته‌ها را برای تامین کنندگان خود الزام نموده اند.
از آنجا که تعداد این الزامات سبب بروز مشکلاتی در خصوص ارزیابی مکرر خواسته‌های متفاوت برای قطعه سازان طرف قرارداد, خودروسازان مختلف شده است. بررسی‌ها برای حل این مشکل منجر به تشکیل گروه کاری بین‌المللی صنعت خودرو گردید که این گروه کاری با همکاری کمیته فنی ۱۷۶ سازمان بین‌المللی استاندارد اقدام به یکپارچه سازی الزامات خودروسازان جهان نمود.
▪ ماحصل این تلاش انتشار مشخصه فنی ایزو گردید. در تدوین این مشخصه فنی مراجع ذیل به کار گرفته شده است:
ـ سری استانداردهای بین‌المللی مدیریت کیفیت
ـ نظامنامه های مرجع خودروسازان آمریکایی
ـ نظامنامه های مرجع خودروسازان ایتالیایی
ـ نظامنامه های مرجع خودروسازان فرانسوی
ـ نظامنامه های مرجع خودروسازان آلمانی

۸) استاندار HACCP

مجموعه الزامات مربوط به سیستم مدیریت بهداشت مواد غذایی است که به معنی تجزیه و تحلیل خطر و نقاط کنترل بحرانی می‌باشد که برای اولین بار در سال ۱۹۷۱ در کنفرانس ملی حفاظت مواد غذایی مطرح شد. سپس در سال ۱۹۷۳ سازمان فضا نوردی آمریکا (ناسا) با همکاری شرکت پیلسبوری این سیستم را برای اطمینان از سلامت مواد غذایی فضا نوردی اجرا کردند.
این سیستم در سال ۱۹۸۵ به اطلاع عموم رسید و در سال ۱۹۹۳ توسط کمیسیون کدکس پذیرفته شد.
در سال ۱۳۷۷ موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران آیین کار استفاده از آنرا تحت عنوان استاندارد ملی ۴۵۵۷ منتشر کرد. حروف کلمات این سیستم با هدف ایمن‌سازی فرآیندهای تولید مواد غذایی و پیشگیری از بروز حوادث ناشی از مشکلات بهداشتی مواد غذایی در سازمانها مستقر می‌شود.

▪ مزایای بکارگیری استاندارد:

استقرار این سیستم در سازمان با توجه اجرای مراحل کنترل مناسب و موثر در طول فرآیندهای پذیرش مواد اولیه، تولید محصول، انبارش و نگهداری و ارسال محصول به سازمان اطمینان می‌دهد که با حداقل هزینه مطمئن‌ترین کنترلها را انجام می‌دهد و می‌توان به مزایای زیر اشاره کرد:
ـ ایجاد اطمینان در مصرف کنندگان محصولات
ـ حرکت به سمت تولید بدون نقص
ـ پیشگیری از مخاطرات شیمیایی، میکروبی و فیزیکی که ممکن است در فرآورده‌های غذایی موجب خسارت رساندن به مشتری و کاهش اعتبار سازمان شود.
ـ سازگاری با سایر سیستمهای مدیریت کیفیت
ـ کلیه سازمانهای تولیدی و خدماتی که در زنجیره تامین مواد غذایی جامعه نقش ایفا می‌کنند مانند مجتمع های کشت و صنعت، تولید کنندگان مواد غذایی، توزیع‌کنندگان مواد غذایی، سردخانه ها و.... می توانند با استفاده از این اصول نسبت به تضمین سلامت محصولات غذایی خود اطمینان لازم را کسب نمایند.

۹) استاندار IMS و HSE

یک سیستم مدیریت سازمان یافته چارچوبی ایجاد می‌کند که در قالب آن افراد می‌توانند به طور منظم برای سازمان کار کنند و در مقابل درآمد مطلوب با روش کارآمد و موثر بدست بیاورند.
به عبارت دیگر سیستم مدیریت روشی است که ما می‌خواهیم کارها انجام شوند. سیستم مدیریت می‌تواند در زمینه‌های گوناگونی همچون کیفیت، بهداشت و ایمنی و محیط زیست مدنظر قرار گیرد. بطور طبیعی مرکز توجه و تأکید هر یک از اجزاء سیستم با دیگری تفاوت دارد.
به عنوان مثال، سیستم مدیریت کیفیت بر نیازهای مشتری تأکید دارد، در حالی که سیستم مدیریت محیط زیست نیازهای طیف گسترده‌ای از طرف‌های ذینفع و تقاضای رو به رشد جامعه نسبت به حفاظت محیط زیست را بیان می‌کند و سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی کانون توجه خود را بر حفظ ایمنی سرمایه‌ها و بهداشت شغلی نیروی انسانی در سازمان قرار می‌دهد.

کدکس عبارت است از جمع آوری وتطبیق بین المللی استاندارد های مواد غذایی و ارایه آن به شکل واحد.

●تعریف کدکس

کدکس در لغت بمعنای آیین نامه،مقررات،نشانه و آلیمانتاریوس به معنای مواد غذایی می باشد.
کدکس عبارت است از جمع آوری وتطبیق بین المللی استاندارد های مواد غذایی و ارایه آن به شکل واحد.
●تاریخچه تشکیل کمیسون کدکس غذایی
در یازدهمین کنفرانس FAOدر ۱۹۶۱ و شانزدهمین اجلاس جهانی WHOدر ۱۹۶۳تشکیلات جدیدی تحت عنوان کمیسیمو آیین نامه مواد غذایی“Codex Alimentarius Commission”
به منظور اجرای استانداردهای مشترک FAO/WHOدر زمینه مواد غذایی به وجود آمد در حال حاضر ۱۷۲ کشور عضو کدکس می باشند.

●اهداف کمیسیون کدکس غذایی

. حفظ منافع و بهداشت مصرف کنندگان
▪تسهیل روابط تجاری و هماهنگ شدن اقدامات انجام شده در زمینه مواد غذایی
▪هماهنگ نمودن کلیه فعالیتهای استاندارد مواد غذایی در بخشهای دولتی و غیر دولتی
▪ تعیین اولویت و ارائه راهنماییهای لارم در زمینه پیش نویسهای استاندارد با کمحک سازمانهای ذینفع
▪نهایی نمودن استانداردها و انتشار آنها به صورت مقررات و یا codexدر قالب استانداردهای منطقه ای یا بین المللی و تکمیل و اصلاح استانداردها پس از بررسی های مناسب و لازم

●روش تدوین استانداردهای کدکس

۱ـ روش معمولی:دارای ۸ مرحله (step)است که کشور های عضو در مراحل ۳،۶ و ۸ نظرات خود را اعلام می نمایند.
۲ـ روش سریع: دارای ۵ مرحله است که کشورهای عضو نظرات خود را در مراحل ۳ و ۵ اعلام می نمایند.
●چهارچوب استانداردهای کدکس مواد غذایی

۱ـ نام استاندارد ۲ـ دامنه کاربرد ۳ـ تعریف ۴ـ ترکیبات اصلی تشکیل دهنده و عوامل کیفیتی ۵ـ افزودنی ها ۶ـ ‎آلاینده ها ۷ـ ویژگیهای بهداشتی ۸ـ وزن و اندازه ۹ـ برچسب گذاری ۱۰ـ روش آزمون و نمونه گیری

●ساختار تشکیلات کدکس بین المللی

کمیسیون کدکس مواد غذاییC.A.Cشامل(دبیر خانه و کمیته اجرایی)و کمیته اجرایی شامل(کمیته های منطقه ای،کمیته های اجرایی بین دولتی،کمیته محصولات مواد غذایی،کمیته موضوعات عمومی
●کمیته موضوعات عمومی(۹ کمیته فنی( :
۱ـ باقیمانده آفت کشها ۲ـ سیستم بازرسی و صدور گواهینامه برای مواد غذایی وارداتی و صادراتی ۳ـ باقیمانده داروهای دامی ۴ـ تغذیه و رژیمهای ویژه غذایی ۵ـ برچسب گذاری مواد غذایی ۶ـ روشهای آزمون و نمونه برداری ۷ـ اصول کلی ۸ـ افزودنیها و آلاینده های مواد غذایی ۹ـ بهداشت مواد غذایی

●کمیته محصولات مواد غذایی

11 کمیته فنی:

۱ـ میوه ها و سبزیهای فراوری شده ۲ـ میوه ها و سبزیجات تازه ۳ـ چربیها و روغنها ۴ـ فراورده های کاکائو و شکلات ۵ـ شکر ۶ـ شیر و فراورده های آن ۷ـ آبهای معدنی طبیعی ۸ـ ماهی و فراورده های شیلاتی ۹ـ بهداشت گوشت ۱۰ـ غلات ،حبوبات وبقولات ۱1ـ پروتینهای گیاهی

●کمیته های اجرایی بین دولتی

(۳ کمیته فنی)

۱ـ غذاهای حاصل از بیوتکنولوژی(ژاپن) ۲ـ خوراک دام(دانمارک) ۳ـ آبمیوه ها و سبزیها(برزیل)

●کمیته های منطقه ای(۶ کمیته فنی)

۱ـ آسیا(کره)۲ـ آفریقا(مراکش) ۳ـ اروپا(جمهوری اسلواکی) ۴ـ خاور نزدیک(اردن) ۵ـ آمریکای لاتین(آرژانتین) ۶ـ آمریکای شمالی و اقیانوسیه(ساموآ)

●تعدادي استانداردها و آئین کارهای تدوین شده توسط کمیسیون کدکس:

▪استانداردهای محصولات غذایی
▪استانداردهای عمومی و راهنماهای بر چسب گذاری
▪راهنماها و آیین کارهای محصولات غذایی
▪حدمجاز آفت کشها
▪آیین کارها و راهنمای کلی بهداشت مواد غذایی
▪تعیین حد افزودنیهای مواد غذایی
▪تعیین حد افزودنیهای مواد غذایی
▪راه های ارزیابی خطر
▪راهنماهاو توصیه های نحوه اجرای بازرسی وصدور گواهینامه
▪استانداردها و راهنماهاو آیین کارهای آلاینده ها

سسيستم هاي (HACCP )در صنايع غذايي

HACCP مخفف hazard analysis and critica lcontrol point است, انديشه برقراري اين سيستم براي کاهش ريسک سلا مت مصرف کنند گان مواد غذايي از اقدامات شرکت pilsbury مشاور وهمکار سازمان ملي سفينه هاي فضا يي و فضا نوردي امريکا (نا سا) (NASA ) ريشه گرفته است . اصول ابتدا يي اين کار توسط ( Hoaward E .Bauman ) از شرکت پيلسبو ري با همکاري ناسا و ازمايشگا ههاي ارتش و نيروي هوايي امريکا از يافته هاي يک پروژه پژوهشي مشترک حاصل گرديده  به اين ترتيب که در سال
1959 از شرکت پيلسبو ري خواسته شد تا فرمولا سيون وتوليد ازمايشي يک غذاي بهداشتي  سالم وقابل استفاده در شرايط بي وزني در فضا انجام دهد  شرکت پيلسبو ري براي حل اين مشکل اغاز به کار کرد و در اولين مرحله با اين سوال مواجه شد که ايا مواد غذايي و به وﯾژه مواد غذايي که داراي ذرات ريز وپودري شکل هستند در شرايط بي وزني چه حالتي پيدا ميکنند ‘ جواب سوال کم وبيش روشن بود و به همين جهت محققين شرکت پيشنهاد کردند که غذاهاي وﯾژه سفر هاي فضا يي در اندازه هاي لقمه اي تهيه شده وبا يک لايه پوشش هاي خوارکي قابل انعطاف پوشانده شود تا از پخش شدن ذرات انها در فضا جاو گيري شود و سفينه فضا يي با ذرات معلق مواد غذا يي الوده نشود و ضمنا سلامت مصرف ان صد در صد
تضمين شود ‘ مشکل ترين مسله در اين مورد تضمين صد در صدي عدم الودگي اين غذا با باکتري ها ‘ ويرو سها وساير عوامل بيماريزا ي بيو لو ژيکي و شيميا يي و فيزيکي بود .

حين اجراي پروژه بزودي روشن شد که روشهاي کنترل کيفي موجود ان زمان قادر به چنين تضميني نبود ‘ ضمن اين که ازمون هاي لازم براي تضمين سلامت نسبي محصول هم بسيار زياد و پر هزينه بود و اين مسله موجب شد که مجريان پروژه به فکر استفاده از تکنيک هاي جديد براي تضمين سلا مت فضا نوردان باشند .

با مراجعه به تکنيک هاي ناسا براي کاهش ريسک در اجزا ء و قطعا ت سفينه هاي فضايي معلوم شد براي ازمون دستگا ها وقطعا ت سفينه فضا يي از روشهاي اشعه ايکس و اولترا سونيک استفاده مي شود ‘ که اين روشها در مورد مواد غذايي قابل استفاده نبودند ‘ بنابراين لازم بود از تدابير ديگري استفاده شود . در جستجوي راههاي جديد براي حل اين مشکل محققين پروژه به اين نتيجه رسيدند که تنها راه استفاده از روش هاي پيشگيرانه از الودگي والودگي مجد داست . ولازمه اين کار کنترل دقيق مواد اوليه ‘فرايند ها ‘ محيط ‘شرايط اقليمي‘ نيروي انساني ‘ انبارها و چگونگي توزيع ومصرف است و چنا نچه اين کار به نحو مطلوب انجام گيرد نياز به کنترل فراورده نها يي نيست و به اين ترتيب سيستم HACCP
پايه گذاري شد ‘ که در اصل نوعي سيستم داوطلبانه براي پيش گيري از الودگي مواد غذايي طي مراحل مختلف توليد است . اين سيستم در هر واحد توليدي مواد غذايي يا نقاطي از ان قابل پياده کردن است و موجب مي شود که عوامل مختلف الودگي مانند عوامل بيولوژيکي ‘
شيمياي‘ و فيزيکي نتواند سلامت مصرف کننده را به خطر بياندازد

HACCP در واقع نوعي روش سيستماتيک بررسي مواد اوليه, فرآيند , فرآورده نهايي , شرايط جابه جايي ونگهداري , بسته بندي وتوزيع مواد غذايي است و اين امکان را مي دهد که نقاط حساس و خطر آفرين خط توليد شناسايي شد هو با دقت بيشتري تحت نظارت قرار گيرند. نقاطي از زنجيره توليد که در آنها امکان مخاطره سلامت مصرف کننده وجود دارد را نقاط بحراني يا به عبارت بهتر نقاط کنترل بحران (CCP)Crilical Control Point نامند, اين نقاط را از آن جهت يا به عبارت بختر نقاط کنترل بحران گويند که الزاما در آنجا بايد بحران ها کنترل شوند, تا اينکه شناسايي و فقط معرفي شوند, نقاط بحراني نقاطي از زنجيره توليد هستند که عدم کنترل انها مي تواند منجر به عدم ايمني مصرف ماده غذايي شود. اين نقاط از زنجيره توليد هستند که عدم کنترل آنها مي تواند منجر به عدم ايمني مصرف ماده غذايي شود. اين نقاط اعم از اين که در مرحله تامين مواد اوليه, آماده سازي آنها, فرمولاسيون , فرآوري , بسته بندي , نگهداري و مصرف باشند, ميزان خطر آفرين آنها بايد از روي نموداري (پيوست شماره ٦ ) که به نام درخت تصميم گيري معروف است معين شود.
بديهي است تعيين نقاط HACCP در خط توليد کار مشکلي نيست, مشکل اصلي چگونگي پيش گيري از مخاطره سلامت مصرف کننده در اين نقاط است. در اجراي HACCP لازم است بطور کلي هريک از عوامل توليد مانند, مواد اوليه, نيروي انساني, ماشين آلات, ساختمان, روشهاي انجام کار توليد, روشهاي نظارت , کنترل و بازرسي و روشهاي مديريت به اجزاء مربوط به آنها تقسيم شود, و هر يک جداگانه مورد تجزيه و تحليل قرار گيرند. و موارد موثر در ايمني آنها جداگانه بررسي شودو پس از اين مرحله اين اجزا, کنار هم قرار گيرند, که در ادامه بحث بطور خلاصه درباره آنها بحث خواهد شد.

به هر حال نتيجه بررسي هاي شرکت پيلسبوري در سال۱۹٧۱در کنگره ملي نگهداري مواد غذايي آمريکا ارايه شد, بدنبال اين اقدام Food and Drug Administration FDA آمريکا, يک برنامه آموزشي ضمن خدمت براي پرسنل خود ترتيب داد که در آن محققين پروژه HACCP , شرکت کنندگان را براي کنترل مواد غذايي آموزش دادند.
اولين گزارش هاي علمي درباره HACCP در سال ۱۹۷۳توسط شرکت پيلسبوري انتشار يافت و از سال ۱۹۸۰ سيستم HACCP توسط سازمان بهداشت جهاني ICMSF,WHO پذيرفته شد. از سال ۱۹۸۵اکادمي ملي علوم آمريکا(1) اين سيستم را پذيرفت و کاربرد آنها را به صنايع غذايي توصيه نمود. در سال ۱۹۸۸کتاب HACCP توسط چاپ و منتشر شد.

وبالا خره در سال ۱۹۹۱, HACCP وارد استاندارد هاي کد کس CAC گرديد

عوامل موثر در مخاطره سلامت مصرف کننده

در بررسي موارد ريسک سلامت مصرف کننده به عوامل زير برمي خوريم :
_عوامل بيولوژيکي
_ عوامل شيميايي
_ عوامل فيزيکي

ضرورت به کار گيري سيستم HACCP

براي به صفر نزديک کردن خطرا ت ناشي از عوا مل عوامل بيولوژيکي ٫عوامل شيميايي ٫عوامل فيزيکي گفته شده است ٫ سيستم HACCP پيشنهاد شده است ٫ اجزا تشکيل دهنده اين سيستم شامل وﻴژگي ها و شرايط گزينش مواد اوليه و ساير امکانات لازم براي توليد ،جا به جا يي ، نگهداري، فرايند، بسته بندي ، توزيع و مصرف است . که براي هر صنعت و حتي هر کارخانه جداگانه بايد تدوين شود .
درغير اين صورت در شرايط فعلي که ارتباطات بين المللي رو به گسترش است و از طرف ديگر در درون کشورها بخش اعظم مواد غذا يي مورد نياز مردم از طريق کارگاه و کارخانه ها تامين مي شود . نگاهي به پاره اي از واقعيت ها گويا ي اين حقيقت است که خطرات عمده اي در کمين مصرف کنندگان است براي نمونه :

در کشورهاي صنعتي بيش از 90% غذاي مردم از طريق صنايع مربو طه در اختيار شا ن قرار مي گيرد . که الودگي انها فاجعه افرين است .
_20_15 درصد از افراد جامعه در معرض بيماري هاي نا شي از مصرف غذاي الوده هستند .
_50_20 درصد از جهانگردان طي سفرهاي خود دچار عوارض غذا يي مي شوند .

_در کشورهاي مانند سوئد 90_80% موارد سالمو نلا به جهانگردان نسبت داده شده .
،
در بيشتر کشورها به وﯾژه کشور هاي جهان سوم و کم درامد غذا هاي خيا باني روز به روز گسترش بيشتر ي پيدا مي کنند . و عدم رعايت بهداشت در اين گونه غذا ها خطري براي سلامت مصرف کنند گان انها است .

_ صادرا ت و واردا ت مواد غذا يي ٫ به وﯿژه واردا ت مواد غذا يي از کشورها ي جهان سوم به دليل عدم رعايت موارد ايمني و امکان الودگي محدود و محدود تر مي شود .

سيستم HACCP موثرترين راه براي ايمني مصرف مواد غذا يي است ، که اجراي ان در بسياري از واحد هاي صنايع غذايي کشور هاي پيشرفته صنعتي با مو فقيت روبرو بوده است ٫ برقراري اين سيستم به مصرف کنندگان فراورده اطمينا ن مي دهد که مديران واحد داراي توان علمي و فني لازم هستند ، و در قبال سلا مت انها احسا س مسوليت مي کند . برقراي اين سيستم همچنين به کار کنان انگيزه هاي رفتاري براي رعايت مسايل بهداشتي را مي دهد ، و اين امر خود به خود موجب ارتقا ء سطح فرهنگ بهداشتي واحد شود . در برابر بايد توجه داشت که در واحد هايي که نيروي انساني نا اگاه و بدون انگيزه باشند ، و از اهميت اين سيستم بي خبر باشند ، اصول بهداشتي را رعايت نکنند وجود سيستم HACCP نه تنها مفيد نيست ،بلکه ممکن است مضر هم باشد زيرا در شرايطي که مصر ف کننده و مسولين اجرايي با اتکاء به وجود سيستم به فراورد هاي حاصل اعتماد مي ورزند ، عدم کا رايي سيستم موجب به خطر انداختن سلا مت انان مي شود ، به همين جهت امروز در تمام سيستم هاي HACCP
يک سيستم نظارت و کنترل دروني هم پيش بيني مي شود .

اصول کلي سيستم HACCP

سيستم HACCP بر 7 اصل استوتر است که توسط سازمان هاي بين المللي پذيرفته شده است و از سال 1993 توسط کميته مشترک سازمان بهداشت جهاني و سازمان خوار بار و کشاورزي جهان WHO/ FAO يا (CAC ) Codx Alimentarious Comission
پذيرفته شده است . همچنين توسط سازمان National Adivisory ommitteon Microbiological of food پذيرفته شده است . ودر کارخانه هاي کشورهاي ﮋا پن , امريکا و اروپا در حد وسيعي به کار گرفته شده است .اصول هفتگانه HACCP که در قالب جملات امري تدوين شده است

عبارتند از :

اصل اول :

موارد خطر را تجزيه وتحليل کنيد

براي اين منظور فهرستي از مراحل فرايند که در انها امکان بروز خطر عمده وجود دارد را تهيه و روش هاي مهار انها را تعين نمائيد ،اصل اول درواقع اغاز کار تيم اجرايي HACCP
است و به نظر سازمان کودکس ، در اين مرحله نمدار خط توليد که در بر گيرنده تمام مراحل کار است بايد در اختيار باشد ،از مرحله دريافت مواد اوليه تا مرحله خروج فراورده نها يي با
استفاده از اين نمو دار تيم اجرا يي بايد تمام خطرات احتمالي در تمام مراحل را شناسي و معرفي نمايد و معيارهاي کنترل و مهار انها ،اعم از روش هاي موجود يا روش هاي مورد نياز را تعين نمايد .

اصل دوم :

نقاط کنترل بحران خط توليد را شناسا يي نمايند.

پس از شناسا يي موارد خطر افرين خط توليد و تعين معيارهاي و روش هاي مهار و کنترل خطر و بحران در اين نقاط ، تيم اجرا يي HACCP نقا طي کنترل بحران در انها براي تضمين سلامت محصول ضروري است را تعين مي کند ، که ممکن است در مواد اوليه ،فرمولاسيون ، فرايند ها، دانش فني، روش هاي کار، ازمون ها، دستگاه ها، محيط کار ، انبار ها و ... باشد .

اصل سوم :

محدوده هاي بحراني را براي هر يک از نقاط کنترل بحراني تعيين نما ييد .
محدوده هاي بحراني اختلا ف بين شرايط لازم براي توليد فراورده ايمن و سالم را براي نقاط ccp تعيين مي نمايد ، محدوده بايد کميت هاي قابل اندازه گيري باشند ، گاه ممکن است حد بالا و يا حد پايين تعيين شود .

مهم ترين پديد هاي که لازم است براي انها محدود ه تعيين شود عبارتند از دما ، فشار، زمان ،فعاليت ابي(aw )، رطوبت نسبي،pH، رطوبت فراورده، بريکس ، ويسکزيته ، اسيديته قابل تيتر، مقدار نمک ، باقيمانده سموم ومواد افزودني . مقدار اشعه جذب شده، حد الودگي ميکروبي، مقدار باقيمانده کلر ازاد در اب مصرفي براي مقاصد مختلف . که براي بسياري از انها در سيستم ها خودکار سنسور موثر وجود دارد .

اصل چهارم :

سيستم هاي اندازه گيري ونمايش محدوده هاي بحراني نقاط کنترل بحران تعيين نمايد .
تعيين اين سيستم ها براي اندازه گيري محدوده هاي بحراني براي تعديل فذايند و تحت کنترل در اوردن ان ضروري است . مانند دماسنج فشار، سنج زمان سنج ، ويسکوزمتر، هيگروف گراف و مانند اين ها، روش اندازه گيري ممکن است دستگاهي و گاهي دستي باشد . اما انچه مهم است اين که اين روش ها بايد از پيش توسط مسوولين تعيين شده باشد، و کارکنان اجرايي نبايد به ميل خود انها را تغيير دهند . ضمنا فاصله زماني بازرسي و کنترل هم بايد از پيش تعيين شده باشد .

اصل پنجم :

عمليات اصلا حي را براي موارد ي که فرايند از محدوده ايمن خارج شده برقرار نمايند .
عمليات اين مرحله بايد در برگيرنده عمليات لازم براي تحت کنترل در اوردن فرايند و تصميم گيري درباره فراورده هنگامي که خارج بودن فرايند از محدوده کنترل توليد شده باشد .

اصل ششم :

نوعي سيستم فعال و موثر براي ضبط داده ها و اطلا عات و مستند سازي سيستم HACCP برقرار نمايند .
جمع اوري داده ها و اطلا عات براي اثبات اين که سيستم HACCP تحت کنترل بوده و عمليات اصلا حي مناسب در موارد لازم بطور موثر انجام شده ضروري است . و اين عمل بيانگر اين است که توليد در شرايط امن صورت گرفته است .

اصل هفتم :

نوعي سيستم تأييد و نظارت بر قرار نماييد .

برقراري اين سيستم براي حصول اطمينان از اين که سيستم HACCP به طور موثر انجام ميگيرد ضروري است .

مراحل اجرايي HACCP

با توجه به اصول هفتگانه HACCP در پيش گفته شده ، موارد زير براي طراحي و اجراي سيستم بايد مورد توجه باشد :

1_ برنامه ريزي براي تدوين اجراي HACCP بايد به طور جداگانه براي هر صنعت و حتي هر يک از کارخانه هاي صنعت خاص انجام گيرد .

2_ گزينش اعضاي تيم اجرايي شامل تخصصهاي لازم مانند ميکروبيولوﮋيست _شيميست ،
تکنولوﮋيست ، متخصص در امو بهداشت و مانند اينها، از بين کار کنان داخل کارخانه يا دانشگاه و مراکزﭙﮋوهشي و واحدهاي مشابه از خارج کارخانه .

3_تعريف کاملي از وﻴﮋگي هاي توليد سيستم توزيع فراورده و تعيين سطح کيفيت قابل قبول براي فراورده مواد اوليه ، فرمولاسيون ، نحوه فراوري ، نوع بسته بندي ، سيستم توزيع و عوامل موثر بر ايمني .

4_تعيين مصرف کننده فراورده هاي نهايي با توجه به اين که براي غذاي وﻴﮋه گروه هاي اسيب پذير جامعه مانند کودکان ، زنان باردار و شيرده ، بيماران و سالمندان معيارهاي دقيق تري لازم است تا غذاي مصرفي عامه مردم و موسسات خدمات غذايي.

5_رسم نمدار کلي از خط توليد و تعيين نقلط کنترل ( cp ) control point و نقاط کنترل بحران ccp بر روي ان ، تعيين اين نقاط براي محدود کردن کار وانجام کار هاي با اولويت در نقاط ccp ضروري است .

6 _ تأييد نمدار توسط متخصصين ذيربط .

7_ تجزيه وتحليل خطر واينکه انجام نگرفتن کنترل چه عواقبي در بر خواهد داشت .
در اين مرحله علاوه بر تعيين نقاط کنترل بحران، لازم است خطرات مربوط به هر مرحله با
نقطه توليد و فراورده تعيين گردد ودستور العمل هاي اصلا حي براي مواردي که نوعي انحراف از محدود ه هاي بحراني اتفا ق فتاده نيز مشخص باشد و اين کار بايد از مرحله طراحي توليد هر فراورده ، فرمو لاسيون ، توليد صنعتي فراورده ، تغييرفرمول يا روش توليد ،تغيير خط توليد و مانند اينها انجام شود .

8_برقراري سيتم هاي آگاهي دهنده مانند چراغ واﮋير براي مواردي که توليد از محدود ههاي بحراني تعيين شده خارج گشته است .

9_انجام ﭙﮋوهش براي اعمال اصلا حات لازم در مواردي که نوعي انحراف از محدوده هاي بحراني اتفا ق افتاده .

10_تشخيص و تأييد صلا حيت مصرف فراورده نها يي .

11_آموزش پرسنل در رده هاي مختلف شغلي .

در مورد اصل اول براي تعيين ريسک هاي مربوط به مراحل کاشت ، داشت برداشت ، جا به جايي ونگهداري ، فراورده وبسته بندي وتوزيع و مصرف ، براي شروع کار بايد نمودار خط توليد در دسترس بوده و محدوده هاي خطر از A تاF مشخص شود اين کا توسط سازمان NACMCF براي نمونه به شرح زير انجام گرفته است .

A _ براي دسته از مواد غذايي غير استريل است که مصارف انساني دارند ، و وﻴﮋه افراد ي است که سيستم ايمني ضعيف دارند و به عبارت ديگر اسيب پذير هستند . افرادي مانند ، کودکان ، بيماران و کسانيکه دوره نقاهت را مي گذارند ، و بزرگسالان .

B _ براي دسته ديگري از مواد غذا يي است که محتوي مواد فساد پذير هستند .

C _ براي مواد غذا يي است که فرايند ها کنترل شد ه اي روي انها انجام نگرفته و به عبارت ديگر بطور مطئمن سالم سازي نشد ه اند و براي نمو نه اگر پاستوريزاسيون براي سالم سازي انها انجام نگرفته دما و زمان ان با دقت لازم اندازه گيري نشده .

D_ براي فراورده ها يي است که امکان الودگي درباره انها وجود دارد. براي نمونه بست هاي کنسرو نفوذپذيريا بسته هاي اسپتيک که ماده غذا يي انها سالم است اما ممکن است بسته انها سالم سازي نشده يا امکان نفوذ باکتري ، و هوا به داخل انها وجود دارد .

E _براي مواردي است که امکان عملکرد نادرست و مصرف غير صحيح توسط واسطه ها يا مصرف کننده وجود دارد ، مانند مواردي که محصول فله اي دوباره بسته بندي مي شود، اما با روش نادرست . يا توصيه هاي توليد کننده به مصرف کننده رعايت نمي شود .

F_ براي مواردي است که هيچ فرايند دما يي پس از بسته بندي يا هنگام پخت در منزل روي محصول انجام نمي گيرد .

فراورده هاي غذايي از نظر نوع و ميزان ريسک الودگي به يکي از طبقات زير تقسيم مي شوند :

1_ فراورده ها يي که به هيچ وجه در معرض لاودگي و فساد نيستند .

2_ فراورده ها يي که در معرض يکي از خطرات عمومي هستند .

3_ فراورده ها يي که در معرض دو خطر عمومي هستند .

4_ فراورده ها يي که در معرض هر يک از سه خطر عمومي هستند .

5_ فراورده ها يي که در معرض هر يک از چهار خطر عمومي هستند .

6_ فراورده ها يي که در معرض خطر هاي پنجگا نه از B تا F قرار ردارند .

7_ فراورده ها يي که در معرض گروه خطر A هستند .

در مورد اصل 2 تعيين نقطه کنترل بحران ،

مهم ترين موارد عبارتند از :

_ مراحلي که در ان بايد رابطه زمان ودما براي سالم سازي فراورده به دقت کنترل شود . مانند پاستوريزاسيون و استريليزاسيون .

_مراحلي که در انجماد محصول بايد پيش از فرصت براي رشد ميکروارگانيسم ها انجام گيرد .
_ مراحلي که در ان PH فراورده بايد براي فرمولاسيون ، گزينش نوع فرايند و تعديل PH براي جلوگيري از رشد باکتري ها .

_مراحلي که بهداشت فردي و محيط داراي اهميت زيادي براي حفظ سلامت محصول است .
نقاطي که ccp هستند داراي شرايط يکسان نيستند و براي تفکيک اين نقاط و بيان اختلاف انها ، به هريک کد عددي داده مي شود . براي نمونه در کارگاه هايي که با گوشت قرمز ، مرغ وماهي سرو کار دارند و کشتارگاه ها مي توان چنين عمل نمود .

CCP1 براي مرحله پوست کني زيرا در اين مرحله به علت الودگي شديد پوست امکان انتقال الودگي به عضله زياد است و نمي توان ان را محدود نمود.

CCP2 براي مرحله مقدما تي شستشو بعد از جدا کردن پوست که در ان بايد الودگي هاي مرحله اول برطرف شود .

CCP3 شستشو موثر براي حذف باکتري ها با استفاده از عوامل شيميايي کشنده باکتري ها ماننداسيد استيک که براي کاهش بار ميکروبي حاصل از مرحله پوست گيري و خارج کردن محتو يات شکم ضروري است .

CCP4 براي مرحله خارج کردن محتويات شکم با حداقل الودگي احتمالي
.
CCP5 شستشوي نهايي با اب محتوي مواد ضد عفوني کننده براي کاهش بار الودگي .

CCP6 سرد کردن سريع براي جلوگيري از رشد باکتري ها .

CCP7 نگهداري گوشت ومراحل کنترل روزانه امور بهسازي محيط

آنالیز مخاطرات و كنترل نقاط بحرانی یا HACCP ابزاری برای مدیریت ریسك می باشد که منحصرا برای صنایع غذایی طراحی شده است تا ایمنی مواد غذایی را تضمین نماید.

سیستم HACCP، شیوه ای نظام مند و طراحی شده برای ایمنی مواد غذایی به حساب می آید که تلاش در ارایه غذای سالم به مصرف كنندگان را بهینه سازد.

سیستم HACCP، استانداردی پایه ای است كه به سازمانها و شركتها این امكان را می دهد كه ریسكهای مربوطه را شناخته و آنها را به طور اثر بخش از نظر ایمنی و صرفه اقتصادی مدیریت كنند.

-

دریافت گواهینامه بر اساس این استاندارد، رویكرد سازمان شما را از شیوه سنتی آزمون كیفیت به شیوه تفكر پیشگیرانه سوق می دهد. این استاندارد رویکردی سیستماتیک در اختیارتان قرار می دهد که کلیه جنبه های زنجیره غذا، از خرید مواد خام تا مصرف نهایی در رستوران، تهیه غذا(catering)، نگهداری و حمل و نقل را تحت پوشش قرار می دهد.

-

متدولوژی HACCPدر بسیاری از كشورها از جمله اتحادیه اروپایی و ایالات متحده آمریكا اجباری می باشد. دریافت گواهینامه مستقل نشان دهنده تعهد شما در تطابق با الزامات قانونی و دستیابی به نتایج اثر بخش در قالب سیستم مدیریت موثر می باشد.

-

روش استاندارد HACCPچیست؟

در چارچوب «آنالیز ریسك» - كه جدیدترین متدولوژی روز جهانی در مقابله و رویارویی با ریسكها در هر زمینه ای می باشد - مهمترین گام «مدیریت ریسك» می باشد. سیستم HACCP یكی از ابزارهای مدیریت ریسك می باشد كه منحصرا جهت بخش مواد غذایی طراحی شده است.

-

پیوند با سیستم مدیریت

توصیه می شود كه سیستم ایمنی مواد غذایی خود را با یك سیستم مدیریت كیفیت همچون ISO 9001 همراه سازید. یك سیستم مدیریت كیفیت اثربخش تعیین می كند كه هر كسی، كجا، كی، برای چه و چگونه مسؤول است. زمانی كه عناصر ایمنی مواد غذایی را با عناصر سیستم مدیریت پیوند می زنید، در واقع به سیستم مدیریتی همه جانبه و کامل دست یافته اید.

-
استاندارد چيست؟

استاندارد نظمي است مبتني بر نتايج استوار علوم ، فنون وتجارب بشري در رشته اي از فعاليتهاي عمومي كه به صورت قواعد، مقررات و نظامنامه و به منظور ايجاد هماهنگي و وحدت رويه، توسعه تفاهم، تسهيل ارتباطات، صرفه جويي در اقتصاد، حفظ سلامت و گسترش مبادلات بازرگاني داخلي و خارجي به كار مي رود. به طور كلي استاندارد به معناي قانون، قاعده، اصل و ضابطه مي باشد. حركت در جهت ارتقاء امور فني، صنعتي و اقتصادي در جوامع بشري نيازمند استاندارد است. تدوين و تنظيم استانداردها در سراسر جهان توسط موسسات و مراكزي تحت عنوان “موسسات و مجامع استاندارد” و امور مربوط به استانداردكردن توسط گروهي از افراد ذينفع و علاقه مند و با در نظر گرفتن موارد عمومي و يا فني مورد نظر به صورت تدوين يك يا چند استاندارد صورت مي پذيرد. البته ممكن است تدوين استاندارد ها در سطح ملي توسط موسسات دولتي و يا با همكاري بخشهاي خصوصي صورت پذيرد.

تعريف استاندارد:

واژه استاندارد، هشت قرن پيش از زبان فرانسه با عنوان اتاندارد (Etandard) وارد زبان انگليسي شد و از نظر ريشه لغت، به فعل اكستند (Extend) لاتيني به معني گستره كردن و برافراشتن باز مي گردد. اما واژه استاندارد در زبان انگليسي، از نظر علمي و فني داراي دو معني كاملا متفاوت مي باشد.
الف) مقياس اندازه گيري كه در فرانسه امروزي آن را اتالون Etalon)) مي نامند.
ب) به معناي كتابچه حاوي مقررات و اصول براي تنظيم امور فني، علمي و تجاري كه در فرانسه به آن نرم (la norm) گفته و در آلمان به معناي (Norm) و در ريشه لاتين آن (Normn) يعني گونيا به كار مي رود.

نكته 1:

در ايران واژه استاندارد به معني تثبيت شده، توسط مرحوم غلامحسين مصاحب پيشنهاد شد كه اين كلمه هرگز رواج نيافت.

تعاريف ديگر استاندارد:

استاندارد بيان شرايطي است كه بايد براي دستيابي به يك هدف معين رعايت شود و قابل استفاده مكرر است. همچنين به معناي هر نوع نظم ثابتي كه در مجاري امور پديده ها جاري مي باشد و نيز استاندارد به معناي هر معيار و مقياسي است كه با آن بتوان كيفيت و كميت اموري را مورد سنجش قرار داد.

انواع استانداردهاي عمومي و اساسي

به طور كلي استانداردها به چهار دسته به شرح زير تقسيم مي شوند:

- استاندارد كارخانه اي Factory Standard))
- استاندارد ملي (National Standard)
- استاندارد منطقه اي (Local Standard)
- استاندارد بين المللي (International Standard)

1- استاندارد كارخانه اي :

استاندارد كارخانه اي حاصل و شامل اتفاق نظرات بخشهاي مختلف يك كارخانه توليدي در زمينه طراحي، توليد، كنترل و ساير عملكردها مي باشد. تدوين و اجراي استاندارد كارخانه اي توسسط موسسات و كارخانجات صنعتي به عنوان يك موضوع مهم و اصلي مورد توجه قرار گرفته است.
علاوه بر مزاياي فراوان تدوين اين اسناد، اجراي سيستم به روز رساني و بازنگري استانداردهاي كارخانه اي همگام با توسعه و پيشرفتهاي فني عملأ زمينه همراه بودن هر سند را با آخرين فن آوريهاي موجود فراهم مي سازد. از جمله استانداردهاي كارخانه اي، مي توان استانداردهاي STD شركت ولوو، استاندارد SIA شركت ساكايي ژاپن، استاندارد مهندسي EDS شركت دوو، استانداردهاي كارخانه اي كمپاني بنز و دهها نمونه ديگر را نام برد كه بسياري از آنها مورد تاييد موسسات استاندارد كشورهاي متبوع قرار گرفته و به عنوان مبنا و بخشي از استانداردهاي ملي هر كشور مطرح شده اند. استانداردهاي كارخانه اي خود به دو دسته يعني استانداردهاي فني و تكنيكي و استانداردهاي اجرايي و مديريتي تقسيم مي شوند.

2- استانداردهاي ملي:

اين استاندارد پس از بررسي و مشورت، توسط متخصصان و كارشناسان فني صنايع و بازرگاني به منظور حفظ منافع ملي (منافع توليد كننده و مصرف كننده) در هر كشوري تدوين مي شود كه البته وظيفه اصلي تدوين استانداردهاي ملي در هر كشور به عهده سازمانها و موسسات استاندارد كشور مي باشد، بديهي است ممكن است اين گونه سازمانها دولتي،‌ نيمه دولتي و يا خصوصي باشند. از جمله استانداردهاي ملي مي توان به استاندارد ملي ايران با علامت اختصاري ISIRI، استاندارد ملي آلمان (DIN)، استاندارد ملي ژاپن ( JIS)، استاندارد ملي آمريكا ( ANSI)، استاندارد ملي انگلستان (BSI)، استاندارد ملي روسيه سابق (GOST)، استاندارد ملي فرانسه (AFNOR) و … اشاره نمود.

نكته 2:
در كشور ما موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران متولي تهيه و تدوين استانداردهاي ملي مي باشد كه عمدتأ از استانداردهاي ملي كشورهاي ژاپن، آلمان و انگليس و استاندارد بين المللي ISO كمك گرفته مي شود.

3- استاندارد منطقه اي: اين استاندارد توسط گروهي از افراد ذينفع در دو يا چند كشور همجوار كه در صنايـع مشتركند و يا داراي داد
و ستد بارزگاني هستند، تدوين مي گردد. اجراي اين استاندارد باعث تسهيل در ارتباطات فني و بازرگاني با يكديگر و حتي با ساير كشورها مي شود.
از جمله اين استانداردها مي توان به استاندارد EN (Europaisches Komitee fur Norming) كه با همكاري 15 كشور اروپايي متحد تدوين شده است و يا استاندارد COPANT كه ويژه كشورهاي پان امريكن (سازمان كشورهاي آمريكايي) مي باشد، اشاره كرد.

4- استاندارد بين المللي :

اين استاندارد حاصل توافق نظرات كارشناسان ذيربط ممالك عضو سازمان بين المللي استاندارد است، كه البته در ابتدا ممكن است تصور شود كه اهداف استانداردهاي ملي و منطقه اي با استانداردهاي بين المللي مشترك باشد. براي تعيين اين موضوع بايد اشاره كرد كه هدف نهايي اين استانداردها چنين بيان مي شود “توانايي عملكرد در تمام سطوح “و هدف از استاندارد كردن در سه سطح قبلي نيز مشابه تعريف ارتقاء فعاليت در مورد انواع استانداردهاي جهاني و يا تعميم استانداردهاي بين المللي در زمينه هاي علمي، فن آوري و اقتصادي مي باشد. از جمله استانداردهاي بين المللي مي توان به استانداردهاي (ISO) و استاندارد (IEC) اشاره نمود.

نكته 3:
استاندارد كارخانه اي در محدوده سطح كارخانه، استاندارد ملي در محدوده سطح كشور، استاندارد منطقه اي در محدوده چند كشور و استاندارد بين المللي در كل كشورهاي جهان كاربرد دارد.

مراحل تهيه و اجراي استاندارد :

تهيه و اجراي هر استاندارد شامل سه مرحله به شرح زير مي باشد.
1- تهيه، تنظيم و تدوين استاندارد
2- چاپ و نشر استاندارد
3- اجراي مفاد سند استاندارد

اصول و فوايد استاندارد كردن :

استاندارد كردن و به كارگيري استانداردها هم براي توليد كننده و هم براي مصرف كننده فوايدي به شرح زير دربردارد:

فوايد براي توليد كننده:

تعيين خواص و مشخصات مورد نظر، تعيين و تشريح روشهاي توليد، مونتاژ،‌ آزمون، نمونه برداري، نحوه بسته بندي و حمل ونقل،‌ روشهاي حفاظتي ، تعيين عبارات، اصطلاحات و علائم لازم جهت تفهيم طرفين، طبقه بندي مفاهيم و اصطلاحات،‌كاهش تنوع، افزايش سطح توليد، صرفه جويي در مواد اوليه وانرژي، كاهش ضايعات، بهبود كيفيت محصولات، تسهيل در انبارداري، بسط و گسترش بازرگاني داخلي و خارجي.

فوايد براي مصرف كننده:

تامين كالاي مرغوب ، اطمينان از ايمني كالا و محصول، سهولت در سفارش، پرداخت هزينه كمتر، دسترسي آسان به كالاي مورد نظر.

مشخصات يك استاندارد:

هر استاندارد تدوين شده بايد در برگيرنده موارد زير باشد:

عنوان كامل، شماره، تاريخ تدوين وتجديد نظر، مرحله تجديد نظر، دامنه، منابع، مفاهيم و اصطلاحات، جنس و مواد، نحوه توليد، كيفيت سطحي، درجه و گريد، آزمونها، تعداد آزمونها، روشهاي آزمون، مشخصات ابعادي و تلرانسها، خواص فيزيكي، مكانيكي، عمليات تكميلي و نهايي، روشهاي حفاظتي،‌ روشهاي بسته بندي، روشهاي حمل و نقل و نگهداري، مسئوليتهاي توليد كننده و خريدار، چگونگي حل اختلافات و…

ایزو ۱ تا ایزو ۹۹۹

ایزو ۱ مربوط به استاندارد ابزار دقیق هندسی و گرمایشی (شامل وسائل کنترل کننده و حفظ دما)
ایزو ۳ مربوط به رجحان عددی و کاراکتریک
ایزو ۴ مربوط به قوانین پژوهش ای در ثبت عنوانها (عنوان کتابها و نشریات) و انتشارات
ایزو ۷ مربوط به جوشکاری و قلاویز لوله‌ها در فشار و موانع عبور هوا
ایزو ۹ مربوط به اطلاعات و اسناد - ترجمه کاراکترهای Cyrillic (این کاراکترها به زبان‌های روسی و بلغاری وابسته‌اند)به Roman , Slavic و Non-Slavic کاراکتر
ایزو ۱۶ مربوط به صوت شناسی
ایزو ۳۱ مربوط به استاندارهای کمی و مقداری
ایزو ۱-۶۸ مربوط به استاندارهای متریک پیچ و قلاویز
ایزو ۲۱۶ مربوط به اندازه‌های استاندارد کاغذ همانند کاغذهای نوع A۴
ایزو ۲۲۶ مربوط به استاندارهای بلندی صدا براساس منحنی Fletcher
ایزو ۲۲۶:۲۰۰۳ مربوط به استاندارهای بلندی صدا براساس همگنی شدت صدا
ایزو ۱-۲۲۸ مربوط به استاندارهای جوشکاری و مفصل بندی لوله‌ها بر اساس طراحی، تحمل فشار و ابعاد
ایزو ۲۳۳:1984 مربوط به اطلاعات و اسناد - ترجمه کاراکترهای عربی به رومن(Roman)
ایزو ۲ ۲۳۳:1993 مربوط به اطلاعات و اسناد - ترجمه کاراکترهای عربی به رومن
ایزو ۲۵۹:1984 مربوط به اطلاعات و اسناد - ترجمه کاراکترهای عبری به رومن
ایزو ۲-۲۵۹:1994 مربوط به اطلاعات و اسناد - ترجمه کاراکترهای عبری به رومن
ایزو ۲۶۲ مربوط به استاندارهای اندازه‌ای و متریک پیچ و مهره
ایزو ۵۰۰ مربوط به استاندارهای تراکتورها
ایزو ۶۳۹ مربوط به کدهای دو یا سه حرفی زبان‌های جهان
ایزو ۱-۶۳۹ مربوط به کدهای دو یا سه حرفی زبان‌های جهان قسمت دوم
ایزو ۲-۶۳۹ مربوط به کدهای دو یا سه حرفی زبان‌های جهان قسمت سوم
ایزو ۳-۶۳۹ مربوط به کدهای دو یا سه حرفی زبان‌های جهان - برای پوشش همه جانبهٔ زبان‌های جهان
ایزو ۶۴۶ مربوط به جهانی سازی دادهای متغییر در ASCII با ۷ بیت
ایزو ۶۵۷ مربوط به ورق‌های گرم فولادی
ایزو ۶۶۸ مربوط به تصریح استاندارهای کانتینرهای کشتی رانی
ایزو ۶۹۰ مربوط به شیوهٔ ارجاء به فهرست و منابع (مربوط به منابع و مآخذ)
ایزو ۷۳۲ مربوط به عکاسی - فیلم‌های نوع ۱۲۰ و ۲۲۰
ایزو ۸۳۸ مربوط به استاندارهای منگنه زدن و صافی ورق‌های کاغذی
ایزو ۸۴۳:۱۹۹۷ مربوط به اطلاعات و اسناد - ترجمه کاراکترهای یونانی به رومن
ایزو ۹۹۹ مربوط به راهنمای فهرست بندی، سازماندهی و نمایش مندرجات

ایزو ۱۰۰۰ تا ایزو ۹۹۹۹

ایزو ۱۰۰۰ مربوط به یکان‌ها و توصیه‌نامه‌های استفاده از تقسیم عددی بر مضرب (الکترونیک و کامپیوتر)
ایزو ۱۰۰۴ مربوط به خاصیت و ترکیب‌شناسی مرکب‌های مغناطیسی
ایزو ۱۰۰۷ مربوط به فرمت فیلم‌های ۱۳۵ میلیمتری
ایزو ۱۵۳۹ مربوط به زبان برنامه نویسی فرترن
ایزو ۱۶۲۹ مربوط به اصطلاحات و نامگذاری عناصر پلیمری (شیمی)
ایزو ۲۰۲۲ مربوط به فناوری اطلاعات - ساخت بندی کدهای کاراکتریک روشهای الحاقی
ایزو ۲۱۰۸ مربوط به استاندارد جهانی شماره‌گذاری کتاب شابک (ISBN)
ایزو ۲۱۴۵ مربوط به شماره گذاری تقسیم‌های زیر مجموعه‌ها در اسناد نوشتاری
ایزو ۲۱۷۱ مربوط به محصولات گیاهی و آردی
ایزو ۲۲۸۱ مربوط به استاندار ساعت‌های ضد آب
ایزو ۲۵۳۳ مربوط به استانداردهای جو و فشار هوا
ایزو ۲۷۰۹ مربوط به مبادلات اطلاعاتی و پولی از طریق فنآوری اطلاعات
ایزو ۳۰۲۹ مربوط به فیلم‌های ۱۲۶ میلیمتری
ایزو ۳۰۸۲ مربوط به سنگ آهن
ایزو ۳۱۰۳ مربوط به استانداردهای جوشاندن چای براساس حسگرهای چشایی
ایزو ۳۱۶۶ مربوط به کدهای کشورها و زیر مجموعه‌ها (استانها، مناطق و...)
ایزو ۱-۳۱۶۶ مربوط به کد کشورها و مناطق وابسته به آن کشور - اولین توشیح آن در سال ۱۹۷۴
ایزو ۱-۳۱۶۶ آلفا کد۲ مربوط به کدهای دو حرفی کشورها
ایزو ۱-۳۱۶۶ آلفا کد۳ مربوط به کدهای سه حرفی کشورها
ایزو ۱-۳۱۶۶ عددی مربوط به کدهای عددی کشورها
ایزو ۲-۳۱۶۶ مربوط به اصول تقسیم بندی زیر مجموعه‌های کشورها
ایزو ۴-۳۱۶۶ مربوط به جانشین شدن به جای کدهای ۱-۳۱۶۶ که در سال ۱۹۹۸ منتشر شده بود
ایزو ۳۲۹۷ مربوط به شماره سریال استاندارد بین‌المللی (ISSN)
ایزو ۳۵۰۶ مربوط به ویژگی‌های مکانیکی جلوگیری از زنگ زدگی - فولاد ضدزنگ
ایزو ۳۶۰۲ مربوط به برگیری (اقتباص‌ها) رومن به ژاپن - کامپیوتر
ایزو ۳۶۳۲ مربوط به استاندارهای برآورد کیفیت زعفران
ایزو ۳۶۳۵ مربوط به اندازه‌ها و سایز بندی لباس‌ها بر حسب جُسه مشتری (مانند Mediom)
ایزو ۳۸۶۴ مربوط به استاندارهای نمایه‌های امنیتی (Safety labels)
ایزو ۳۹۰۱ مربوط به کدهای استاندار ضبط (ISRC)
ایزو ۳۹۷۷ مربوط به استاندارهای توربین‌های گازی
ایزو ۴۱۵۷ مربوط به تقسیم بندی ساختمان (معماری)
ایزو ۱-۳۱۵۷ مربوط به استاندارهای ساخت و ساز و قسمت‌های ساختمان
ایزو ۲-۴۱۵۷ مربوط به شماره گذاری اتاق‌ها
ایزو ۳-۴۱۵۷ مربوط به خصیصه‌های انواع اتاق ساختمان‌ها
ایزو ۴۲۱۷ مربوط به کامپیوتر- کدهای کارنسی یا رقمی
ایزو ۴۸۷۳:۱۹۹۱ مربوط به مبادلات اطلاعاتی - کدهای ۸ رقمی
ایزو ۵۱۶۷ مربوط به اندازه گیری جریان سیار قطع برش عمودی
ایزو ۱-۵۱۶۷ مربوط به اصول کلی و مایحتاج
ایزو ۲-۵۱۶۷ مربوط به دهانه صفحه‌های فلزی
ایزو ۳-۵۱۶۷ مربوط به قطر دهانه لوله‌ها
ایزو ۴-۵۱۶۷ مربوط به استادندارهای دهانهٔ واشرها و لوله‌ها
ایزو ۵۲۱۸ مربوط به استاندارهای جنسیتی
ایزو ۵۴۵۵ مربوط به استاندارهای معیار نقشه کشی - مقیاس
ایزو ۵۷۷۵ مربوط به استانداردهای تایر و آج بیرونی دوچرخه
ایزو ۵۸۰۰ مربوط به سرعت فیلم‌های عکاسی
ایزو ۵۹۶۴ مربوط به راهنمای عرضه و بهبود در بایگانی‌های چند زبانی
ایزو ۵۹۷۱:۱۹۸۱ مربوط به استانداردهای اندازهٔ لباس - جنس نایلون(Nylons)
ایزو ۶۱۶۶ مربوط به ساختار کدهای شناسایی و امنیتی جهانی (ISIN)
ایزو ۶۳۴۴ مربوط به استانداردهای پوشش سطوح تراشکاری و پولیش شده- بررسی اندازه تراش
ایزو ۱-۶۳۴۴ مربوط به آزمودن اندازه و سطح تراش
ایزو ۲-۶۳۴۴ مربوط به اندازه و سطح تراش - قسمت دوم macrogrits
ایزو ۳-۶۳۴۴ مربوط به اندازه و سطح تراش - قسمت سوم macrogrits
ایزو ۶۴۲۹ مربوط به فناوری اطلاعات - توابع کنترلی برای کدهای کاراکتری
ایزو ۶۴۳۸ مربوط به مربوط به اطلاعات و اسناد- کاراکترهای آفریقا برای فهرست بندی
ایزو ۶۷۰۹ مربوط به استاندارهای جهانی طول، عرض و ارتفاع جهانی
ایزو ۶۹۴۶ مربوط به اجزا و ترکیبات ساخت و ساز - محاسبه مقاومت گرمایی و عبور گرمایی
ایزو ۷۰۰۱ مربوط به سمبل‌های کامپیوتری عمومی
ایزو ۷۰۰۲ مربوط به تولیدات غذایی کشاورزی
ایزو ۷۰۹۸ مربوط به برگیری (اقتباص‌ها) رومن به چینی - کامپیوتر
ایزو ۷۳۷۲ مربوط به مبادلات تجاری داده‌ها
ایزو ۱-۷۵۰۱ مربوط به استاندارهای کارتهای شناسایی - خوانش ماشینهای کارت خوان
ایزو ۷۷۳۶ مربوط به فضای (اندازه) قرارگرفتن رادیوی ماشین در داخل اتاق ماشین
ایزو ۷۸۱۱ مربوط به استانداردهای کارتهای مالی - همچنین کارتهای اعتباری
ایزو ۷۸۱۱ مربوط به ثبت اطلاعات بر روی کارتهای شناسایی
ایزو ۷۸۱۶ مربوط به کارتهای هوشمند
ایزو ۷۹۴۲ مربوط به هسته‌های کارتهای گرافیکی کامپیوتر
ایزو ۸۰۹۰ مربوط به چرخه‌ها - لغت و واژه شناسی
ایزو ۸۳۷۳ مربوط به صنایع سازنده ربوت
ایزو ۱-۸۵۰۱ مربوط به آماده سازی فولاد برای رنگ کاری و استانداردهای لازم
ایزو ۸۵۵۵ مربوط به سیستم مدیریت محیطی
ایزو ۸۵۵۹:1989 مربوط به طراحی لباس و دیگر وسائل بر اساس ترکیب بدنی انسان
ایزو ۸۵۸۳ مربوط به کارتهای مبادلاتی اقتصادی
ایزو ۱-۸۵۸۳ مربوط به کارتهای مبادلاتی اقتصادی - قسمت دوم، پیغام، عناصر داده‌ها
ایزو ۲-۸۵۸۳ مربوط به کارتهای مبادلاتی اقتصادی - مربوط به روال ثبت کدهای شناسایی موسسه‌ها و نهادها
ایزو ۳-۸۵۸۳ مربوط به کارتهای مبادلاتی اقتصادی - قسمت سوم
ایزو ۸۶۰۱ مربوط به شاخص‌های زمان و تاریخ
ایزو ۸۶۱۳ مربوط به سبک‌ها و روش‌های سندهای آزاد معماری
ایزو ۸۶۳۲ مربوط به ذخیره سازی فایل‌های گرافیکی در کامپیوتر - فرمت CGM.
ایزو ۸۶۵۱ مربوط به زبان پیوندی سیسنم هسته‌ای گرافیک - کامپیوتر
ایزو ۸۶۵۲ مربوط به فنآوری اطلاعات - زبان‌های برنامه نویسی
ایزو ۸۸۰۵ مربوط به زبان برنامه نویسی سه بعدی برای هسته‌های گرافیکی - زبان برنامه نویسی سی (C)
ایزو ۴-۸۸۰۶ مربوط به زبان برنامه نویسی سه بعدی برای هسته‌های گرافیکی
ایزو ۸۸۰۷ مربوط به زبان‌های برنامه نویسی سفارش موقتی - اوتوس Lotos
ایزو ۸۸۲۴ مربوط به استاندارهای انتزاعی حاشیه برداری ASN.۱ - کامپیوتر
ایزو ۸۸۲۵ مربوط به رمزگذاری ASN.۱
ایزو ۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکترهای ۸ بیت ای
ایزو ۲-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکترهای ۸ بیت ای - لاتین ۲
ایزو ۳-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکترهای ۸ بیت ای - اروپای جنوبی
ایزو ۴-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکترهای ۸ بیت ای - اروپای شمالی
ایزو ۵-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکترهای ۸ بیت ای - روسی و بلغاری
ایزو ۶-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکترهای ۸ بیت ای - عربی
ایزو ۷-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکترهای ۸ بیت ای - یونانی
ایزو ۸-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکترهای ۸ بیت ای - عبری
ایزو ۹-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکترهای ۸ بیت ای- لاتین ۵
ایزو ۱۰-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکترهای ۸ بیت ای - لاتین ۶ - سازماندهی دوباره لاتین ۵
ایزو ۱۱-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکترهای ۸ بیت ای - تایلندی
ایزو ۱۳-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکترهای ۸ بیت ای - لاتین ۷ - بالتیک
ایزو ۱۴-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکترهای ۸ بیت ای - لاتین ۸ - سلتیک
ایزو ۱۵-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکترهای ۸ بیت ای - لاتین ۹ - تجدید نظر در لاتین ۱
ایزو ۱۶-۸۸۵۹ مربوط به استاندارهای کاراکترهای ۸ بیت ای - لاتین ۱۰ - جنوب غربی اروپا
ایزو ۸۸۷۹ مربوط به استانداردهای زبان برنامه نویسی اینترنت اس.جی.ام.ال SGML
ایزو ۹۰۰۰ مربوط به استاندارهای مدیریت کیفیت جامع در تولید محیطی
ایزو ۹۰۰۱ مربوط به استانداردهای مدیریت کیفیت
ایزو ۹۰۶۹ مربوط به امکانات پشتبانی کننده از زبان برنامه نویسی اس.جی.ام.ال
ایزو ۹۰۷۵ مربوط به استانداردهای پرس و جو در برنامه نویسی دیتا بیس DATA BASE- پایگاه داده‌ها
ایزو ۹۱۲۶ مربوط به نرم‌افزارهای مدل سازی کیفیت
ایزو ۹۱۴۱ مربوط به استانداردهای اتصال داخلی شبکه در سیستم‌های حمل و نقل
ایزو ۲-۹۱۴۱ مربوط به استانداردهای OBD II
ایزو ۹۲۴۱ مربوط به استانداردها و وسائل رفاه کار انسانی (آرگونومی) در سازمان‌ها
ایزو ۹۳۶۲ مربوط به کدهای هویت ای بانک‌ها - BIC کدها
ایزو ۹۴۰۷ مربوط به اندازه کفش
ایزو ۹۵۴۱ مربوط به فنآوری اطلاعات - مبادلات و استانداردهای فونت
ایزو ۱-۹۵۴۱ مربوط به فنآوری اطلاعات - مبادلات و استانداردهای فونت قسمت اول
ایزو ۲-۹۵۴۱ مربوط به فنآوری اطلاعات - مبادلات و استانداردهای فونت قسمت دوم
ایزو ۳-۹۵۴۱ مربوط به فنآوری اطلاعات - مبادلات و استانداردهای فونت قسمت سوم- شکلک‌ها
ایزو ۹۵۶۴ مربوط به بانک داری - شماره شناسایی فردی یا پین کد در دستگاه‌های خودپرداز
ایزو ۹۵۷۹ مربوط به فنآوری اطلاعات - پایگاه اطلاعاتی برای اس.کیو.ال SQL
ایزو ۹۵۹۲ و ۹۵۹۳ مربوط به عملیات گرافیکی جهت کنترل، تعریف، اصلاح و ذخیره و نمایش داده‌های گرافیکی سلسله مراتبی
ایزو ۹۶۶۰ مربوط به کامپیوتر - فایل‌های سیستمی دستگاه سی.دی رام CD-Rom
ایزو ۹۸۶۹ مربوط به استانداردهای عایق بندی گرمایی
ایزو ۹۸۹۹ مربوط به زبان برنامه نویسی سی
ایزو ۹۹۴۵ مربوط به سیستم‌های قابل حمل و نقل Portabl
ایزو ۹۹۸۴ مربوط به نبدیل کاراکترهای گرجستانی به رومن
ایزو ۹۹۸۵ مربوط به تبدیل کاراکترهای ارمنستانی به رومن
ایزو ۹۹۹۲:1999 مربوط به کارتهای تجاری - کارتهای مدار مجتمع
ایزو ۹۹۹۹ مربوط به کمک‌های فنی به افراد ناتوان و معلول

ایزو ۱۰۰۰۰ تا ایزو ۱۹۹۹۹

ایزو ۱۰۰۰۶ مربوط به مدیریت کیفیت - راهنما کیفیت در مدیریت پروژه
ایزو ۱۰۰۰۷ مربوط به مدیریت کیفیت - راهنمای کیفیت در مدیریت اقتضایی
ایزو ۱۰۰۱۷ مربوط به تجزیه و تحلیل داده‌ها و اطلاعات
ایزو ۱۰۰۱۲ مربوط به مدیریت سیستمی - لوازم اندازه گیری روندها
ایزو ۱۰۰۲۱ مربوط به سیستم تبادل متنی جهت دار MOTIS
ایزو ۱۰۰۲۶ مربوط به سیستم‌های داخلی باز
ایزو ۱۰۰۷۷ مربوط به پنجره‌های دو جداره - عایق‌های حرارتی
ایزو ۱۰۰۸۹ مربوط به فنآوری اطلاعات - دیسک‌های اپتیکال ۱۳۰ میلی متری
ایزو ۱۰۱۶۰ مربوط به سیستم‌های کتابداری
ایزو ۱۰۱۶۱ مربوط به استانداردهای سیستم‌های کتابداری
ایزو ۱۰۱۷۹:۱۹۹۶ مربوط به شیوه‌های معنی‌شناسی سندها
ایزو ۱۰۲۰۲:۱۹۹۱ مربوط به کارت‌های تجاری - ساخت دهی امنیتی به اقتصاد
ایزو ۱۰۲۰۶ مربوط به زبان برنامه نویسی پاسکال - بسط داده شده
ایزو ۱۰۲۱۱ مربوط به استانداردهای گرمایی پل‌ها
ایزو ۱۰۲۷۹ مربوط به زبان برنامه نویسی بیسیک
ایزو ۱۰۳۰۳ مربوط به سیستم‌های صنعتی یکچارچه و خودکار
ایزو ۱۰۳۸۳ مربوط به وسائل امنیتی اقتصادی - کدهای مبادلاتی و بازاریابی MIC
ایزو ۱۰۴۸۷ مربوط به استانداردهای سامانه‌های اتصال مسافران ماشین
ایزو ۱۰۶۲۸ مربوط به نمودار جریان کار برای روال‌های ماشین
ایزو ۱۰۶۴۶ مربوط به مجموعه کاراکترهای جهانی
ایزو ۱۰۶۶۴ مربوط به شیوه‌های شش وجهی داخلی اتوموبیل
ایزو ۱۰۹۵۷ مربوط به اطلاعات و اسناد - شماره‌های بین‌المللی موسیقی ISMN
ایزو ۱۰۹۶۲ مربوط به امنیت وسائل اقتصادی و مالی - کدهای
ایزو ۱۱۰۶۴ مربوط به طراحی آرگونومیک
ایزو ۱-۱۱۰۶۲ مریوط به اصول طراحی مراکز کنترل
ایزو ۲-۱۱۰۶۲ مربوط به اصول سازماندهی قسمت‌های کنترل
ایزو ۳-۱۱۰۶۲ مربوط به طرح بندی اتاق‌های کنترل
ایزو ۳-۱۱۰۶۲:۲۰۰۴ مربوط به طرح بندی ایستگاه‌های کامپیوتری
ایزو ۳-۱۱۰۶۲:۲۰۰۵ مربوط به وسائل و امکانات محیطی مورد نیاز در مراکز کنترل
ایزو ۱۱۱۷۲ مربوط به ساختمان فایل‌های تصویری - MPEG۱
ایزو ۱۱۱۷۰:۲۰۰۳ مربوط به قدرت ماده سیال در وسائل هیدرولیک
ایزو ۱۱۱۷۹ مربوط به فنآوری اطلاعات - ریجستری‌های فراداده
ایزو ۱-۱۱۱۷۹:۲۰۰۴ مربوط به چهارچوب بندی ریجستری‌های فراداده
ایزو ۲-۱۱۱۷۹:۲۰۰۵ مربوط به طبقه بندی ریجستری‌های فراداده
ایزو ۳-۱۱۱۷۹:۲۰۰۳ مربوط به فرا ریجستری و ساختار پایهٔ آن
ایزو ۴-۱۱۱۷۹:۲۰۰۴ مربوط به ساختمان تعریف داده‌ها
ایزو ۵-۱۱۱۷۹:۲۰۰۵ مربوط به اصول نامگذاری و شناسایی
ایزو ۶-۱۱۱۷۹:۲۰۰۵ مربوط به ثبت و اصلاح
ایزو ۱۱۱۸۰ مربوط به نشانی یابی پستی
ایزو ۱۱۴۰۴ مربوط به داده‌های وابسته زبانی - کامپیوتر
ایزو ۱۱۵۷۸:19956 مربوط به فنآوری اطلاعات - تبادل اطلاعات و سازگاری بین سیستم‌های متفاوت با استانداردهای متفاوت OSI
ایزو ۱۱۷۸۳ مربوط به پروتکل‌ها و قوانین کشاورزی صنعتی
ایزو ۱۱۸۰۱ مربوط به فنآوری اطلاعات - اساس عمومی کابل کشی برای مشتریان
ایزو ۱۱۸۹۸ مربوط به وسایل حمل و نقل جاده‌ای - شبکه کنترل کننده CAN
ایزو ۱۲۰۰۶ مریوط به ساختمان‌های اطلاعاتی
ایزو ۱۳۲۳۹ مربوط به کنترل سطح بالای پیوندهای داده‌ای HDLC
ایزو ۱۳۲۳۹ مربوط به اس.کیو.ال چند رسانه‌ای
ایزو ۱۳۲۵۰ مربوط به سرفصل نقشه‌ها
ایزو ۱۳۳۴۶ مربوط به سرعت و ساختمان داده‌ها برای رایت
ایزو ۱۳۳۷۰ مربوط به خصوصیات گرمایشی ساختمان - انتقال گرما از طریق زمین
ایزو ۱۳۴۰۶ مربوط به وسائل آرگونومی برای کار
ایزو ۱-۱۳۴۰۶:1999 مربوط به وسائل آرگونومی - مقدمه و معرفی
ایزو ۲-۱۳۴۰۶:1002 مربوط به وسائل آرگونومی - پانل‌های تخت
ایزو ۱۳۴۰۷:1999 مربوط به طراحی مراکز انسانی برای سیستم متعامل
ایزو ۱۳۴۵۰ مربوط به فرمت فیلم‌های ۱۱۰ میلیمتری
ایزو ۱۳۴۸۵:۲۰۰۳ مربوط به مدیریت جامع سیستم‌ها برای طراحی و تولید ابزار پزشکی
ایزو ۱۳۴۹۰ مربوط به فنآوری اطلاعات - برای دیسک‌ها و فایل یکبار خوانشی و یکبار بازنویسی
ایزو ۱-۱۳۵۶۷ مربوط به فنون مستندسازی محصولات
ایزو ۱۳۵۶۸:۲۰۰۲ مربوط به فنآوری اطلاعات - فرمت زی Z
ایزو ۱۳۶۱۶ شمارگذاری حساب‌های بانکی IBAN
ایزو ۱-۱۳۸۴۹ اصول عمومی طراحی سیستم‌های کنترل برای تشکیلات امن و سالم
ایزو ۱۳۸۱۸ مربوط به فرمت فایل‌های تصویری - MPEG۲
ایزو ۱۴۰۰۰ مربوط به استانداردهای مدیریت محیطی
ایزو ۱۴۰۰۱ مربوط به مدیریت محیطی
ایزو ۱۴۰۶۴ مربوط به گازهای گلخانه‌ای
ایزو ۱۴۲۳۰ مربوط به وسائل حمل و نقل جاده‌ای - سیستم تشخیصی
ایزو ۱-۱۴۲۳۰ لایه‌های فیزیکی
ایزو ۲-۱۴۲۳۰ مربوط به لایه‌های پیوند داده‌ها
ایزو ۳-۱۴۲۳۰ مربوط به استعمال لایه‌ها و طبقه بندی
ایزو ۴-۱۴۲۳۰ مربوط به لوازم خروج مایع - سیستم به هم پیوسته
ایزو ۱۴۴۴۳ مربوط به کارت‌های شناسایی - کارتهای تماسی و مجاورتی
ایزو ۱۴۴۹۶ مربوط به فرمت فایل‌های تصویری - MPEG۴
ایزو ۱۴۶۴۴ مربوط به استانداردهای نظارت محیطی - سیستم‌های تهویه مطبوع
ایزو ۱-۱۴۶۴۴ مربوط به طبقه بندی دستگاه‌های تهویه مطبوع
ایزو ۲-۱۴۶۴۴ مربوط به آزمایش و نمایش دادن درستی کار
ایزو ۳-۱۴۶۴۴ مربوط به مقیاس‌ها و میزان‌های جهانی
ایزو ۴-۱۴۶۶۶ مربوط به میزان‌های طراحی، ساختمان و شروع کار
ایزو ۵-۱۴۶۴۴ مربوط به عملیات
ایزو ۶-۱۴۶۴۴ مربوط به لغات تخصصی
ایزو ۷-۱۴۶۴۴ مربوط به دستگاه‌های جداکننده
ایزو ۸-۱۴۶۴۴ مربوط به طبقه بندی ذرات مولکولی ناپاک معلق در هوا
ایزو ۹-۱۴۶۴۴ مربوط به استانداردهای صافی‌های تمیز کننده
ایزو ۱۴۶۵۱ مربوط به فنآوری اطلاعات - واخواست رشته‌ای جهانی
ایزو ۱-۱۴۶۹۸ مربوط به کنترلرهای Bio-contamination
ایزو ۲-۱۴۶۹۸ مربوط به سنجش و تفسیر Bio-contamination
ایزو ۱۴۸۵۰ مربوط به فنآوری اطلاعات - پردازش توزیع باز
ایزو ۱۴۷۵۵ مربوط به رمز گشایی داده‌ای ورودی
ایزو ۱۴۸۸۲ مربوط به زبان برنامه نویسی ++C
ایزو ۱۴۹۱۵ مربوط به نرم‌افزار آرگونومیک برای پایانه‌های چند رسانه‌ای کاربرها
ایزو ۱-۱۴۹۱۵ مربوط به اصول کلی طراحی
ایزو ۲-۱۴۹۱۵ مربوط به ابزار ناوبری چند رسانه‌ای
ایزو ۱-۱۴۹۱۵:۲۰۰۲ مربوط به اصول کلی
ایزو ۲-۱۴۹۱۵:۲۰۰۳ مربوط به ابزار ناوبری چند رسانه‌ای
ایزو ۳-۱۴۹۱۵:۲۰۰۲ مربوط به رجحان رسانه‌ای و ترکیب
ایزو ۱۴۹۷۱ مربوط به وسائل پزشکی و دارویی - مدیریت ریسک برای اقلام دارویی و پزشکی
ایزو ۱۴۹۷۷ مربوط به بسط سیستم بکوس (سیستمی برای توصیف ترکیب یک زبان و قابل استفاده برای عرضه قالبهای دادهای و زبانهای رایانهای)
ایزو ۱۵۰۰۰ مربوط به زبان‌های برنامه نویسی اینترنت ای - ebXML نوع ساده شدهٔ زبان برنامه نویسی اس.جی.اک.ال SGML
ایزو ۱-۱۵۰۰۰ مربوط به پروتکل‌های هماهنگی
ایزو ۲-۱۵۰۰۰ مربوط به مشخصات خدمات پیغام رسان
ایزو ۳-۱۵۰۰۰ مربوط به ساختار اطلاعاتی ریجیستری
ایزو ۴-۱۵۰۰۰ مربوط به مشخصات خدمات ثبت کردن
ایزو ۵-۱۵۰۰۰ مربوط به مشخصات و امکانات تکنیکی هسته‌های ebXML
ایزو ۱۵۰۳۳ مربوط به رویه‌های مورد نیاز برای پیغام رسانی
ایزو ۱۵۰۹۹ مربوط به خصوصیات گرمایشی پنجره‌ها و درها
ایزو ۱۵۱۸۹ مربوط به آزمایشگاه‌های پزشکی - شرایط خاص برای کیفیت و کفایت
ایزو ۱۵۲۸۸ مربوط به مهندسی سیستم‌ها - روند گردونهٔ حیات سیستم
ایزو ۱۵۲۸۹ مربوط به مهندسی سیستم و نرم‌افزار - شامل خود سیستم و گردونهٔ حیات نرم‌افزارها
ایزو ۱۵۲۹۱ مربوط به فنآوری اطلاعات - زبان‌های برنامه نویسی
ایزو ۱۵۴۰۸ مربوط به معیارهای عمومی و معمول - معیارهای عمومی برای فنآوری اطلاعات
ایزو ۱۵۴۳۴ مربوط به بارکد‌های نوع ماتریسی
ایزو ۱۵۴۴۴ مربوط به فرمت فایل‌های تصویری - JPEG ۲۰۰۰
ایزو ۱۵۴۴۵ مربوط به استانداردهای برنامه نویسی تحت وب - اچ.تی.ام.ال HTML
ایزو ۱۵۵۰۴ مربوط به نرم‌افزار فریم ورک (Framework) برای ارزیابی چگونه کارکردن نرم‌افزارهای سیستم‌عامل
ایزو ۱۳-۱۵۶۱۴:۲۰۰۲ مربوط به استانداردها و خصوصیات جوشکاری
ایزو ۱۵۶۸۶ مربوط به برنامه ریزی خدمات حیاتی در ده بخش
ایزو ۱۵۶۹۳ مربوط به دستگاه‌های گیرنده و فرستنده یا ترنسپوندر‌ها - دستگاه گیرنده یا اداری که به محض دریافت پیغام مخابره‌ای، به طور خودکار آن را جواب می‌دهد
ایزو ۱۵۷۰۶ مربوط به استانداردهای بین‌المللی شماره دستگاه‌های دوگانه صوتی و تصویری
ایزو ۱۵۷۰۷ مربوط به استانداردهای بین‌المللی کدگذاری Musical Work
ایزو ۱۵۸۳۶ مربوط به مجموعه خواص هسته‌های فرا داده دوبلین ای
ایزو ۱۵۸۹۷ مربوط به استانداردهای ریجیستر کردن در سیستم‌عامل یونیکس
ایزو ۱۵۹۲۴ مربوط به کدهای مورد استفاده در نامگذاری اسکریپت‌ها
ایزو ۱۵۹۳۰ مربوط به فرمت فایل‌های خوانشی - پی.دی.اف PDF
ایزو ۱۵۹۴۸:۲۰۰۳ مربوط به فرمت فایل‌های تصویری - پی.ان.جی PNG
ایزو ۱۶۵۰۰ مربوط به استانداردهای عمومی دستگاه‌های دیجیتال صوتی و تصویری
ایزو ۱۶۰۷۱:۲۰۰۳ مربوط به آگونومی در تعامل با سیستم‌های انسانی
ایزو ۱۶۲۶۲ مربوط به اسکریپت‌های شرکت‌های کامپیوتری اروپا
ایزو ۱۶۷۵۰ مربوط به وسائل حمل و نقل جاده‌ای - شرایط محیطی و سازگاری وسائل الکترونیکی
ایزو ۱۶۹۴۹ مربوط به سیستم مدیریت کیفیت - الزامات مخصوص
ایزو ۱۶۹۸۲:۲۰۰۲ مربوط به آرگونومی در تعامل با محیط‌های انسانی
ایزو ۱۷۰۲۴:۲۰۰۳ مربوط به امکانات و شرایط لازم برای حفظ ایمنی در محیط‌های کاری
ایزو ۱۷۰۲۵ مربوط به استانداردهای عمومی برای کفایت در آزمایش - آزمایشگاه‌ها
ایزو ۱۷۷۷۶ مربوط به استانداردهای صنایع تولید کنندهٔ نفت خام
ایزو ۱۷۷۹۹ مربوط به فنآوری اطلاعات - رمزهای تمرینی برای مدیریت امنیت اطلاعات
ایزو ۱۷۸۹۴ مربوط به استانداردهای کشتی‌ها و زیر دریایی‌ها - لازمه‌های الکترونیک و رایانه‌ای
ایزو ۷-۱۸۰۰۰ مربوط به استانداردهای رادیو‌های و مکانیاب‌های بی سیم
ایزو ۱۸۰۰۴ مربوط به استاندارد سازی کدهای کیو.آر QR
ایزو ۱۸۰۰۹ مربوط به فنآوری اطلاعات - زبان‌های برنامه نویسی
ایزو ۱۸۱۵۲:۲۰۰۳ مربوط به آرگونومی و تعامل با سیستم‌های انسانی - ارزیابی
ایزو ۱۸۱۸۵ مربوط به استانداردهای بی سیم دریایی برای رادیوها و مکانیاب‌های بی سیم
ایزو ۱۸۲۴۵ مربوط به استانداردهای انتسابی به کدهای بازرگانی - MCC برای عمدتاً خرده فروشی‌ها
ایزو ۱۸۵۲۹:2000 مربوط به آرگونومی در تعملات سیستم انسانی - گردونه حیات مراکز انسانی
ایزو ۱۸۶۲۹ مربوط به استانداردهای زبان برنامه نویسی PSL
ایزو ۱۸۶۲۹ مربوط به استانداردهای فایل‌های خوانشی - PDF
ایزو ۱۹۰۱۱ مربوط به استانداردهای فراهم کننده حسابرسی بر مدیریت محیطی و کیفیت
ایزو ۱-۱۹۰۹۲ مربوط به سیستم‌های اقتصادی - امنیتی - قالب شیوه امنیتی
ایزو ۲-۱۹۰۹۲ مربوط به سیستم‌های اقتصادی - امنیتی - هم خوانی پیغام‌ها و امکانات نهفته
ایزو ۱۹۱۰۱ مربوط به اطلاعات جغرافیایی - الگوهای مرجع
ایزو ۱۹۱۰۵ مربوط به اطلاعات جغرافیایی - متابعت و پیروی و آزمایش
ایزو ۱۹۱۰۷ مربوط به اطلاعات جغرافیایی - روش‌های فاصله‌ای و فضایی
ایزو ۱۹۱۰۸ مربوط به اطلاعات جغرافیایی - روش‌های گرمایی
ایزو ۱۹۱۰۹ مربوط به اطلاعات جغرافیایی - قوانین برای روش‌های به کارگیری
ایزو ۱۹۱۱۰ مربوط به اطلاعات جغرافیایی - اسلوب‌شناسی خصیصه‌های فهرست بندی شده
ایزو ۱-۱۹۱۱۱ مربوط به اطلاعات جغرافیایی - مختصات فضایی
ایزو ۲-۱۹۱۱۱ مربوط به اطلاعات جغرافیایی - منابع فضایی به وسیله تشخیص دهنده‌ها
ایزو ۱۹۱۱۳ مربوط به اطلاعات جغرافیایی - اصول کیفیتی
ایزو ۱۹۱۱۴ مربوط به اطلاعات جغرافیایی - روندهای ارزشیابی کیفیت
ایزو ۱۹۱۱۵ مربوط به اطلاعات جغرافیایی - فرا داده‌ها
ایزو ۱۹۱۲۳ مربوط به اطلاعات جغرافیایی - اصول پوششی
ایزو ۱۹۱۲۸ مربوط به اطلاعات جغرافیایی - سرویس‌های وب مپ - خدمات نقشه‌های منتشر شده از طریق اینترنت و یا شبکه‌های بی سیم
ایزو ۱۹۱۳۱ مربوط به اطلاعات جغرافیایی - مشخصات اطلاعات تولیدی
ایزو ۱۹۱۳۶ مربوط به اطلاعات جغرافیایی - سیسنم کدگذاری جغرافیایی برای کامپیوتر
ایزو ۱۹۵۰۱ مربوط به زبان برنامه نویسی یو.ام.ال UML
ایزو ۱۹۵۰۲ مربوط به‌ام.ا.اف
ایزو ۱۹۵۰۳ مربوط به فراداده‌های مبادلاتی در زبان برنامه نویسی ایکس.اک.ال - XMI
ایزو ۱۹۷۵۷ مربوط به زبان برنامه نویسی دی.اس.دی.ال DSDL
ایزو ۲-۱۹۷۵۷ مربوط به زبان‌های برنامه نویسی - ارزیابی دستور زبانی
ایزو ۳-۱۹۷۵۷ مربوط به زبان‌های برنامه نویسی - ارزیابی روالی
ایزو ۱۹۷۷۰ مربوط به فنآوری اطلاعات - مدیریت دارایی نرم‌افزار
ایزو ۱۹۷۹۰ مربوط به امکانات امنیتی برای مدل‌های نهفته - FIPS
ایزو ۱۹۷۹۴ مربوط به فنآوری اطلاعات - تعیین ویژگی‌های بیولوژیک و زیستی با فرمت انتقال داده‌های بیولوژیک برای تشخیص هویت
ایزو ۱-۱۹۷۹۴:۲۰۰۶ مربوط به قالب کار
ایزو ۲-۱۹۷۹۴:۲۰۰۵ مربوط به (FMD (Finger minutiae data - انگشت نگاری
ایزو ۳-۱۹۷۹۴:۲۰۰۶ مربوط به اطلاعات طیفی انگشت نگاری
ایزو ۴-۱۹۷۹۴:۲۰۰۵ مربوط به اطلاعات انگشت نگاری
ایزو ۵-۱۹۷۹۴:۲۰۰۵ مربوط به اطلاعات صورت اشخاص
ایزو ۶-۱۹۷۹۴:۲۰۰۵ مربوط به اطلاعات عنبیه افراد
ایزو ۷-۱۹۷۹۴:۲۰۰۷ مربوط به اطلاعات سری‌های زمانی دست خط و امضا
ایزو ۸-۱۹۷۹۴:۲۰۰۶ مربوط به اطلاعات الگوی استخوانی انگشت
ایزو ۹-۱۹۷۹۴:۲۰۰۷ مربوط به اطلاعات آوند ی
ایزو ۱۰-۱۹۷۹۴:۲۰۰۷ مربوط به اطلاعات هندسی نقاشی سیاه دست

ایزو ۲۰۰۰۰ تا ایزو ۲۹۹۹۹

ایزو ۲۰۰۰۰:۲۰۰۵ مربوط به مدیریت آی.تی
ایزو ۲۰۰۲۲ مربوط به سرویس‌های اقتصادی - صنایع اقتصادی جهانی
ایزو ۲۰۹۴۳ مربوط به فنآوری اطلاعات - روند دستبابی به ریجیسترهای فراداده
ایزو ۱-۲۰۹۴۳:۲۰۰۳ مربوط به عناصیر داده‌ای
۳-۲۰۹۴۳:۲۰۰۴ مربوط به ارزش و خاصیت‌های دامنه اینترنتی
ایزو ۲۲۰۰۰ مربوط به صنایع غذایی - ویژگی‌های عمومی برای تمام صنایع مرتبت در زنجیره صنایع غذایی
ایزو ۲۲۰۰۳ مربوط به مدیریت سلامت غذایی - ویژگی‌ها برای بدن انسان
ایزو ۲۲۲۵۰ مربوط به زبان معیار توصیفی برای ایکس.ام.ال
ایزو ۱-۲۲۲۵۰:۲۰۰۲ مربوط به معیارهای توصیفی برای هسته‌های ریلکس RELAX
ایزو ۲۲۳۹۹:۲۰۰۷ مربوط به امنیت اجتماعی - راهنما برای آمادگی و اجرا
ایزو ۲۳۲۷۰:۲۰۰۳ مربوط به برنامه نویسی #C
ایزو ۲۳۳۶۰ مربوط به استانداردهای سیستم لینوکس
ایزو ۱-۲۳۳۶۰ مربوط به ویژگی‌های عمومی
ایزو ۲-۲۳۳۶۰ مربوط به ساختارمندی IA۳۲ بیت
ایزو ۳-۲۳۳۶۰ مربوط به ساختارمندی IA۶۴ بیت
ایزو ۴-۲۳۳۶۰ مربوط به ساختارمندی AMD۶۴ بیت
ایزو ۵-۲۳۳۶۰ مربوط به ساختارمندی PPC۳۲ بیت
ایزو ۶-۲۳۳۶۰ مربوط به ساختارمندی PPC۶۴ بیت
ایزو ۷-۲۳۳۶۰ مربوط به ساخنارمندی S۳۹۰
ایزو ۸-۲۳۳۶۰ مربوط به ساختارمندی S۳۹۰
ایزو ۲۳۹۵۰ مربوط به استانداردهای کتابخانه‌ای - قوانین برای جستجو و بازیافت اطلاعات
ایزو ۲۴۷۲۷ مربوط به کارت‌های شناسایی - کارت‌های مدار مجتمع
ایزو ۱-۲۴۷۲۷ مربوط به طراحی و قالب بندی
ایزو ۲-۲۴۷۲۷ مربوط به کارت‌های اینترفیس عمومی
ایزو ۳-۲۴۷۲۷ مربوط به امکانات و شرایط وصل شدن
ایزو ۴-۲۴۷۲۷ مربوط به مدیریت کنندهٔ سیستم آی.پی.آی (سیستم‌های متعامل درونی سیستم‌عامل)
ایزو ۵-۲۴۷۲۷ مربوط به آزمایش
ایزو ۶-۲۴۷۲۷ مربوط به روند اختیار ثبت برای تصدیق
ایزو ۲۴۷۶۲:۲۰۰۸ مربوط به فنآوری اطلاعات - فنون امنیتی - راهنما برای مبادلات اطلاعاتی
ایزو ۲۵۹۶۱ مربوط به تمرینات توصیه شده برای طراحی و شرح نرم‌افزار
ایزو ۲۶۰۰۰ مربوط به راهنماهایی درباره مسئولیت‌های اجتماعی
ایزو ۲۶۳۰۰ مربوط به فرمت ا.دی.اف - odf.
ایزو ۲۷۰۰۱ مربوط به فنآوری اطلاعات - فنون امنیتی - سیستم مدیریت امنیت اطلاعات
[ویرایش] ایزو ۳۰۰۰۰ تا ایزو ۳۹۹۹۹ایزو ۳۲۰۰۰ مربوط به فرمت فتیل‌های خوانشی - پی.دی.اف
ایزو ۳۸۵۰۰ مربوط به شخصیت حقوقی نظارت بر فنآوری اطلاعات

جهت دریافت انواع ایزو در بخش هتلها-رستورانها-تالارها-فست فودها و کافی شاپها با ما تماس بگیرید

با تقدیم احترام فرهاد زعفری هشجین

نظرات (2)